Scleroderma cepa

Scleroderma cepa, Boletales takımının Sclerodermataceae familyasında yer alan bir sert top mantarı türüdür. Cinsin bütün üyeleri gibi şapka, sap ve lamel taşımaz; sporlarını yuvarlak, yumru biçimli kapalı bir meyve gövdesinin içinde üretir. Tür adı Latince soğan anlamına gelen kelimeden türetilmiştir ve meyve gövdesinin biçimine gönderme yapar.

Meyve gövdesi genellikle birkaç santimetre çapında, basık küresel ya da düzensiz yumru biçimindedir. Dış kabuğu kalın ve sert, yüzeyi düz ya da ince çatlaklı, rengi açık sarımsı kahverengiden kızıl kahverengiye kadar değişir; dokunulduğunda ya da kesildiğinde kabuk pembemsi ya da kırmızımsı bir renk alabilir. Sap yerine tabanda kökçük benzeri miselyum demetleri bulunur. İç kısım gençken beyaz, kısa sürede mor siyaha döner ve olgunlukta toz hâline gelir; kabuk düzensiz yırtılarak sporları serbest bırakır.

Ektomikorizal bir türdür; meşe, kayın, çam ve diğer ağaçlarla ortaklık kurar. Ormanlarda, ağaçlıklı park ve bahçelerde, yol kenarlarındaki çıplak ya da kumlu topraklarda yaz ve sonbaharda tek tek ya da küçük gruplar hâlinde çıkar. Bu ortaklık, ağaçların besin alımına katkı sağladığı için orman ekosistemleri açısından önemlidir.

Avrupa ve Kuzey Amerika başta olmak üzere geniş bir dağılıma sahiptir ve Türkiye'den de kaydedilmiştir.

Zehirlidir. Yenildiğinde mide bulantısı, kusma ve ishal gibi belirtilere yol açar. Gençken yenebilir puf mantarlarına benzeyebilir; puf mantarlarının içi beyaz ve yumuşakken sert top mantarlarının içi erken dönemde koyulaşır ve kabuğu belirgin biçimde kalındır.