Scleroderma bovista

Scleroderma bovista, Boletales takımının Sclerodermataceae familyasına ait, halk arasında sert top mantarları olarak bilinen grubun bir üyesidir. Scleroderma cinsinin türleri şapka ve sapa sahip değildir; meyve gövdeleri yuvarlak ya da hafif basık, yumru biçimli yapılardır ve sporlar bu gövdenin içinde olgunlaşır.

Bu türün meyve gövdesi genellikle birkaç santimetre çapında, sarımsı kahverengi ile açık kahverengi arasında renkte, dış kabuğu (peridyum) görece ince, yüzeyi düz ya da ince pullu ve çatlaklıdır. Tabanda kısa, kökçük benzeri miselyum demetleriyle toprağa tutunur. Genç örneklerin iç kısmı (gleba) önce beyazımsı, ardından mor ile siyahımsı kahverengi arasında bir renk alır; olgunlaştıkça toz hâline gelen sporlar kabuğun yırtılmasıyla dışarı çıkar. Cinsin diğer üyelerinden ayrımı çoğu zaman kabuk kalınlığı ve spor süslemelerinin mikroskobik incelenmesiyle yapılır.

Diğer Scleroderma türleri gibi ağaçlarla ektomikoriza ilişkisi kurar; meşe, kayın ve çeşitli yapraklı ağaçların yakınında, kumlu ya da çıplak topraklarda, yol kenarlarında, park ve bahçelerde yaz ve sonbaharda görülür. Bu ortaklık sayesinde ağaçlara su ve mineral sağlarken karşılığında şeker alır.

Avrupa başta olmak üzere kuzey yarımkürenin ılıman bölgelerinde yaygındır ve başka kıtalardan da bildirilmiştir. Türkiye'deki mantar listelerinde yer alır.

Zehirlidir. Sert top mantarları mide ve bağırsak rahatsızlıklarına yol açan zehirlenmelere neden olur. Gençken yenebilir puf mantarlarıyla (Lycoperdon, Calvatia) karıştırılabilir; ancak puf mantarlarının içi gençken tamamen beyaz ve yumuşaktır, Scleroderma türlerinde ise iç kısım erken dönemde koyulaşır ve sertleşir.