Satureja hortensis

Satureja hortensis, ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasına ait tek yıllık, aromatik otsu bir bitkidir. Türkçede sater, kekik otu ya da bazı yörelerde zahter adlarıyla bilinir ve dünyada “bahçe sateri” olarak tanınan bir mutfak baharatıdır. Özellikle baklagil yemeklerinde kullanılmasıyla ünlüdür.

Bitki genellikle 20–40 cm boyunda, ince ve çok dallı gövdelere sahiptir; gövde dört köşeli, kısa tüylü ve çoğunlukla morumsu renklidir. Yaprakları karşılıklı, dar, şerit ya da mızrak biçimli, yumuşak dokulu ve neredeyse sapsızdır; üzerlerindeki salgı noktaları sayesinde keskin, biberimsi bir koku yayar. Yaz ve sonbahar başında yaprak koltuklarında küçük, beyaz, pembemsi ya da soluk leylak renkli, iki dudaklı çiçekler açar.

Doğada güneşli, kuru, taşlık ve açık alanları, kayalık yamaçları ve tarla kenarlarını tercih eder. Tek yıllık olduğu için her yıl tohumdan gelişir; bahçelerde kolayca yetiştirilir. Çiçekleri arılar için iyi bir nektar kaynağıdır. Uçucu yağında karvakrol başta olmak üzere aromatik bileşikler bulunur; bu bileşikler bitkiye kekik benzeri aromasını verir.

Türün doğal yayılışı güneydoğu Avrupa, Akdeniz'in doğusu, Anadolu ve Kafkasya'yı kapsar; kültür bitkisi olarak pek çok ülkede yetiştirilir ve yer yer doğallaşmıştır. Türkiye'de hem yabani olarak bulunur hem de yetiştirilir. Kurutulmuş yaprakları baharat ve bitki çayı olarak, halk hekimliğinde ise sindirimi kolaylaştırıcı amaçla kullanılır. Tehdit altında değildir.