Russula zvarae

Russula zvarae, Russulaceae familyasına ait, pembe kırmızı şapkalı bir kırılgan mantar türüdür. Avrupa'da tanımlanmış olup ılıman bölgelerin yaprak döken ormanlarında görülür.

Şapkası küçük ile orta boydadır; rengi pembe, kiraz kırmızısı ya da soluk kırmızı tonlarında olup kenarı zamanla açılır ve solar. Yüzeyi kuru havada mat görünür. Lameller beyazımsı ile soluk krem arasında, sap beyaz olup çoğunlukla hafif pembemsi bir renk tonu taşır. Eti beyazdır ve tadı yumuşaktır. Yaz ve sonbaharda meşe, kayın ve gürgen gibi yaprak döken ağaçların altında, çoğunlukla kireçli topraklarda yetişir. Pembe kırmızı şapkalı ve yumuşak tatlı birçok tür bulunduğundan, kesin tanımlama için spor tozu rengi ve mikroskobik özellikler dikkate alınmalıdır.

Russula cinsinin üyeleri, Türkçede genellikle kırmızıbaş ya da kırılgan mantarlar olarak anılır. Bu mantarların en belirgin özelliği, etlerinin lifli değil, küresel hücre kümelerinden (sferositler) oluşması nedeniyle tebeşir gibi kolayca kırılmasıdır. Sap kırıldığında lifli bir yüzey değil, düzgün ve granüllü bir kırık yüzey görülür. Yakın akrabası Lactarius türlerinden farklı olarak kesildiklerinde süt salgılamazlar.

Cinsin tüm türleri ağaçlarla ektomikorizal ortaklık kurar; ağaç köklerini sararak ağaca su ve mineral sağlar, karşılığında şeker alır. Bu nedenle orman ekosistemlerinin sağlığında önemli rol oynarlar ve meyve gövdeleri yalnızca ortak oldukları ağaçların yakınında çıkar. Dünyada yüzlerce tür içeren bu cinste türlerin ayırt edilmesi zordur; şapka rengi tek başına yeterli değildir. Tat (yumuşak ya da acı), koku, spor tozunun rengi, kimyasal tepkimeler ve mikroskobik özellikler birlikte değerlendirilir. Halk arasında yumuşak tatlı türlerin genellikle yenebildiği, acı tatlı türlerin ise mide-bağırsak rahatsızlığına yol açtığı bilinir; ancak kesin tür tayini olmadan hiçbir yabani mantar tüketilmemelidir.