Russula violacea

Russula violacea, Russulaceae familyasına ait, mor renkli ve acı tatlı küçük bir kırılgan mantar türüdür. Avrupa'da tanımlanmış olup ılıman ormanlarda görülür; ancak benzer türlerle karıştırıldığı için kayıtları dikkatle değerlendirilmelidir.

Şapkası küçük ile orta boydadır; mor, eflatun ya da leylak tonlarında olup ortası daha koyu, zeytinimsi veya yeşilimsi olabilir. Yüzeyi nemli havada yapışkandır ve kenarı yaşlandıkça hafifçe oluklanır. Lameller beyazımsıdan krem rengine, sap beyazdır. Eti kırılgan ve ince, tadı acıdır; bazı kaynaklarda hafif meyvemsi ya da sardunya kokusu bildirilir. Yaz ve sonbaharda iğne yapraklı ve karışık ormanlarda, nemli yerlerde görülür. Acı tadı nedeniyle yemeklik değeri yoktur.

Russula cinsinin üyeleri, Türkçede genellikle kırmızıbaş ya da kırılgan mantarlar olarak anılır. Bu mantarların en belirgin özelliği, etlerinin lifli değil, küresel hücre kümelerinden (sferositler) oluşması nedeniyle tebeşir gibi kolayca kırılmasıdır. Sap kırıldığında lifli bir yüzey değil, düzgün ve granüllü bir kırık yüzey görülür. Yakın akrabası Lactarius türlerinden farklı olarak kesildiklerinde süt salgılamazlar.

Cinsin tüm türleri ağaçlarla ektomikorizal ortaklık kurar; ağaç köklerini sararak ağaca su ve mineral sağlar, karşılığında şeker alır. Bu nedenle orman ekosistemlerinin sağlığında önemli rol oynarlar ve meyve gövdeleri yalnızca ortak oldukları ağaçların yakınında çıkar. Dünyada yüzlerce tür içeren bu cinste türlerin ayırt edilmesi zordur; şapka rengi tek başına yeterli değildir. Tat (yumuşak ya da acı), koku, spor tozunun rengi, kimyasal tepkimeler ve mikroskobik özellikler birlikte değerlendirilir. Halk arasında yumuşak tatlı türlerin genellikle yenebildiği, acı tatlı türlerin ise mide-bağırsak rahatsızlığına yol açtığı bilinir; ancak kesin tür tayini olmadan hiçbir yabani mantar tüketilmemelidir.