Russula subterfurcata

Russula subterfurcata, Russulaceae familyasına ait, Avrupa'dan tanımlanmış ve az bilinen bir kırılgan mantar türüdür. Tür adı, lamellerinin sap yakınında çatallanma eğiliminde olmasına gönderme yapar.

Bu türün meyve gövdesi, cinsin genel yapısına uygun olarak şapka, lameller ve merkezi bir saptan oluşur. Şapka rengi grimsi, zeytinimsi ve morumsu tonlar arasında değişebilir; bu nedenle Russula cinsinin bazı yeşilimsi ve morumsu türleriyle karıştırılabilir. Lameller beyazımsı ile açık krem arasındadır. Yaprak döken ağaçlarla ortaklık kurduğu bilinir ve meyve gövdeleri yaz ile sonbahar aylarında görülür. Birbirine benzeyen türlerden ayırt edilmesi ancak uzman incelemesi ve mikroskobik özelliklerle mümkündür.

Russula cinsinin üyeleri, Türkçede genellikle kırmızıbaş ya da kırılgan mantarlar olarak anılır. Bu mantarların en belirgin özelliği, etlerinin lifli değil, küresel hücre kümelerinden (sferositler) oluşması nedeniyle tebeşir gibi kolayca kırılmasıdır. Sap kırıldığında lifli bir yüzey değil, düzgün ve granüllü bir kırık yüzey görülür. Yakın akrabası Lactarius türlerinden farklı olarak kesildiklerinde süt salgılamazlar.

Cinsin tüm türleri ağaçlarla ektomikorizal ortaklık kurar; ağaç köklerini sararak ağaca su ve mineral sağlar, karşılığında şeker alır. Bu nedenle orman ekosistemlerinin sağlığında önemli rol oynarlar ve meyve gövdeleri yalnızca ortak oldukları ağaçların yakınında çıkar. Dünyada yüzlerce tür içeren bu cinste türlerin ayırt edilmesi zordur; şapka rengi tek başına yeterli değildir. Tat (yumuşak ya da acı), koku, spor tozunun rengi, kimyasal tepkimeler ve mikroskobik özellikler birlikte değerlendirilir. Halk arasında yumuşak tatlı türlerin genellikle yenebildiği, acı tatlı türlerin ise mide-bağırsak rahatsızlığına yol açtığı bilinir; ancak kesin tür tayini olmadan hiçbir yabani mantar tüketilmemelidir.