Russula risigallina

Russula risigallina, Russulaceae familyasına bağlı, küçük ve narin yapılı bir şapkalı mantar türüdür. Şapkasının rengi son derece değişkendir; pembe, turuncu, sarı ve kremsi tonlar bir arada görülebilir ve şapka zamanla solarak sarımsı bir renk alır. Bu yüzden eski kaynaklarda Russula chamaeleontina adıyla da anılmıştır. Lamelleri ve spor tozu sarı-okr renklidir.

Russula cinsinin üyeleri, kolay tanınan bir yapıya sahiptir: şapkalar genellikle düz ya da hafifçe çukur, renkleri kırmızı, mor, yeşil, sarı veya beyaz tonlarında son derece değişkendir. Lamelleri kırılgandır, parmakla sürtüldüğünde ufalanır; sap genellikle beyaz, silindirik ve tebeşir gibi kırılır. Etleri, hücre yapısındaki küresel hücreler nedeniyle lifli değil, gevrek bir dokuya sahiptir. Yaralandıklarında süt salgılamamaları, aynı familyadaki Lactarius türlerinden ayrılmalarını sağlar.

Hem iğne yapraklı hem de yaprak döken ağaçların altında yetişir; Avrupa'da yaygındır. Taze örneklerinin hafif meyvemsi bir kokusu olabilir. Cinsin pek çok üyesi Türkiye'nin ormanlık bölgelerinde de bulunur; meyve cisimleri özellikle yağışlı dönemlerin ardından ortaya çıkar.

Bu cinsin bütün türleri ağaçların kökleriyle ektomikoriza adı verilen ortak yaşam ilişkisi kurar; mantar ağaca su ve mineral sağlarken ağaçtan şeker alır. Bu nedenle meyve cisimleri belirli ağaç türlerinin, özellikle meşe, kayın, huş, çam ve ladin gibi ağaçların yakınında yerden çıkar. Meyve verme dönemi çoğunlukla yaz sonu ile sonbahardır. Türlerin ayırt edilmesinde spor tozu rengi, tadı (yumuşak ya da acı), kokusu, şapka derisinin soyulabilirliği ve demir sülfat gibi kimyasallarla verdiği renk tepkileri büyük önem taşır.

Tadı yumuşaktır ve yenebilir kabul edilir, ancak küçük boyutu nedeniyle mutfakta pek değer görmez. Mantar toplarken yalnızca kesin olarak tanınan türler tüketilmeli, şüpheli durumlarda uzman görüşüne başvurulmalıdır.