Russula nigricans

Russula nigricans, Russulaceae familyasının Russula cinsine ait iri, etli bir şapkalı mantardır. Adını, yaşlandıkça tümüyle siyahlaşan meyve gövdesinden alır. Ölü ve kararmış eski örnekleri orman zemininde uzun süre kalabildiği için kolayca dikkat çeker.

Şapkası genç dönemde kirli beyaz ya da açık kahverengidir, kısa sürede koyu kahverengiye, sonra siyaha döner. Şapka çapı oldukça büyük olabilir ve olgunlukta ortası çukurlaşır. Türün en önemli ayırt edici özelliği, kalın ve birbirinden çok aralıklı lamelleridir; bu lameller krem renkli başlar, zamanla kararır. Eti kesildiğinde önce kırmızımsı bir renk alır, ardından grileşip siyahlaşır. Sapı kısa, kalın ve sağlam yapılıdır.

Bu tür hem yaprak döken hem iğne yapraklı ağaçlarla, özellikle kayın, meşe ve çamla ektomikorizal ortaklık kurar. Yazdan sonbahar sonuna kadar çeşitli orman tiplerinde görülür. Eski ve kararmış meyve gövdeleri, kendisi de bir mantar olan Asterophora türleri gibi parazitlere konak olabilir; bu ilişki mantarlar arasındaki parazitliğin iyi bilinen örneklerindendir.

Russula cinsi dünya genelinde yüzlerce türü kapsayan, şapkalı mantarların en kalabalık cinslerinden biridir. Cinsin üyelerinde halka ve volva bulunmaz; eti lifli değil, tebeşir gibi kırılgandır. Türlerin ayrımında şapka rengi tek başına yanıltıcı olabileceğinden, tat, koku, spor tozu rengi ve kimyasal tepkiler birlikte değerlendirilir.

Russula nigricans Avrupa’nın büyük bölümünde, Asya’nın ılıman kesimlerinde ve Kuzey Afrika’da yayılış gösterir. Bazı kaynaklarda yenebilir olarak geçse de lezzeti düşüktür. Uzak Doğu’da bulunan, aynı kararma özelliğine sahip bazı benzer türlerin ölümcül zehirlenmelere yol açtığı bilindiğinden, kararan Russula türlerinin tüketilmemesi en güvenli yaklaşımdır.