Russula maculata

Russula maculata, Russulaceae familyasının en kalabalık cinsi olan Russula içinde yer alan bir mantar türüdür. Bu cinsin üyeleri halk arasında kırılgan yapılı şapkalı mantarlar olarak bilinir; etleri lifli değil, tebeşir gibi gevrek olduğu için sap kırıldığında düzgün bir şekilde kopar. Şapka rengi kırmızı, mor, yeşil, sarı ve beyaz tonları arasında çok değişkendir, lamelleri genellikle beyazdan krem ve sarıya kadar renktedir ve sapta halka ya da volva bulunmaz.

Türün şapkası turuncu, kırmızı ve sarı tonları karışık olup yaşlandıkça ve dokunuldukça pas renkli lekeler oluşturur; adı bu lekeli görünümden gelir. Tadı acıdır, spor baskısı koyu sarıdır. Avrupa'da özellikle kireçli topraklarda kayın ve meşe gibi yaprak döken ağaçların altında yetişir.

Russula türleri ağaçlarla ektomikorizal ortaklık kurar; köklerle mantar iplikleri arasında su, mineral ve şeker alışverişi yapılır. Bu nedenle orman ekosistemlerinde ağaçların beslenmesi ve sağlığı açısından önemli bir rol üstlenirler. Meyve gövdeleri çoğunlukla yaz sonu ve sonbaharda, yağışlı dönemlerden sonra toprak üzerinde ortaya çıkar. Cinsin türlerini birbirinden ayırmak zordur; tat (acı ya da tatlı), koku, spor baskısının rengi, kimyasal ayıraçlarla verilen renk tepkileri ve mikroskobik özellikler tanımlamada birlikte kullanılır.

Russula cinsinde ölümcül zehirli tür bilinmemekle birlikte, acı tatlı türlerin çoğu çiğ ya da az pişmiş tüketildiğinde mide ve bağırsak rahatsızlıklarına yol açabilir. Türlerin birbirine çok benzemesi nedeniyle uzman tanımlaması olmadan toplanıp yenmesi önerilmez; ayrıca yeşilimsi şapkalı bazı türlerin ölümcül zehirli Amanita phalloides ile karıştırılma olasılığı vardır. Bu mantarın sapında halka ve tabanında kese bulunmaması ayırt edici bir özelliktir.