Russula foetens

Russula foetens, Russulaceae ailesine ait, hoş olmayan kokusuyla tanınan iri bir mantar türüdür. Bilimsel adı "kötü kokulu" anlamına gelir.

Şapkası 5–15 cm çapında, sarımsı kahverengi ile bal rengi arasındadır; nemliyken belirgin biçimde yapışkandır ve kenarı kaba çizgilidir. Genç şapkalar küremsi olup sonradan yayvanlaşır. Sap kalın, yaşlandıkça içi boşalır. Lameller beyazımsıdır ve üzerinde sıklıkla su damlacıkları birikir. Kokusu ağır, yağlı ve iticidir; tadı acı ve yakıcıdır. Yaprak döken ve iğne yapraklı ormanlarda yaygındır.

Russula cinsinin üyeleri gevrek dokulu etleriyle tanınır: sap tebeşir gibi kırılır, lifli değildir. Bunun nedeni etin içindeki küre biçimli hücrelerdir (sferosistler). Halka, volva ve süt salgısı bulunmaz; bu özellikler onları yakın akrabası Lactarius cinsinden ayırır. Cins dünya genelinde yüzlerce türle temsil edilir ve türlerin ayrımında şapka rengi, tat (yumuşak veya acı), spor izi rengi ve kimyasal renk tepkileri kullanılır.

Russula türleri ağaçların kökleriyle ektomikoriza adı verilen ortak yaşam ilişkisi kurar: mantar ağaca su ve mineral sağlar, karşılığında ağaçtan şeker alır. Bu nedenle ormanların sağlığı için önemli canlılardır. Meyve gövdeleri genellikle yaz sonu ve sonbaharda, yağışlı dönemlerden sonra toprakta ortaya çıkar ve birçok böcek, sümüklüböcek ve küçük memeli için besin kaynağı olur. Ilıman Kuzey Yarımküre'de geniş yayılış gösteren bu cinsin pek çok türü Türkiye ormanlarında da bulunur.

Russula türleri arasında yenen ve yenmeyen türler bulunur; genel kural olarak acı veya yakıcı tatlı türler mide ve bağırsak rahatsızlıklarına yol açabilir. Mantarlar yalnızca uzman tarafından kesin olarak tanımlandıktan sonra tüketilmelidir; zehirli Amanita türleriyle karıştırılma riski her zaman göz önünde bulundurulmalıdır.