Russula cyanoxantha

Russula cyanoxantha, Russulaceae familyasına ait Russula cinsinin en bilinen ve en yaygın türlerinden biridir. Avrupa'da yapraklı ormanlarda, özellikle kayın ve meşe altında çok sık görülür ve yenen bir mantar olarak değerlidir.

Şapkası oldukça değişken renklidir; mor, eflatun, mavimsi gri, zeytin yeşili ve pembe tonları çoğu zaman aynı şapkada bir arada bulunur. Türün en güvenilir tanı özelliği, beyaz lamellerin parmakla ovulduğunda kırılmayıp esnek ve yağlı bir dokunuş vermesidir; bu özellik cinsin diğer türlerinde pek görülmez. Ayrıca demir sülfatla etin pembe yerine yeşilimsi ya da zayıf renk vermesi de tanıda kullanılır. Eti beyaz, sert ve yumuşak tatlıdır.

Russula cinsinin üyeleri genellikle etli ve kırılgan yapılıdır. Şapka çoğunlukla düz ya da ortası hafifçe çöküktür, lameller beyazdan krem ve sarıya değişen tonlardadır, sap ise halkasız ve volvasızdır. Etin lifli değil, tebeşir gibi kırılarak dağılması cinsin en belirgin özelliğidir; bunun nedeni dokuda bulunan küremsi hücre kümeleridir. Türlerin ayrımında şapka rengi, spor tozu rengi, etin tadı (tatlı ya da acı), koku ve demir sülfat gibi kimyasal ayıraçlarla verilen renk tepkileri kullanılır; bu nedenle pek çok tür ancak dikkatli inceleme ve çoğu zaman mikroskopla güvenilir biçimde tanınabilir.

Cinsin bütün üyeleri ağaçlarla mikoriza ortaklığı kurar: mantarın ipliksi hifleri ağaç köklerini sararak ağacın su ve mineral alımını artırır, karşılığında ağaçtan şeker alır. Bu nedenle orman ekosistemlerinin sağlığında önemli bir rol oynarlar. Meyve gövdeleri yaz sonu ve sonbaharda, yağışlı dönemlerin ardından toprak üzerinde ortaya çıkar ve pek çok böcek, salyangoz ve memeli için besin kaynağıdır.

Russula türlerinin arasında ölümcül zehirli olanlar bilinmese de acı tatlı türlerin çoğu mide ve bağırsak rahatsızlıklarına yol açabilir. Mantar toplarken türün kesin olarak tanınması gerekir; kırılgan etli beyaz ya da yeşilimsi bir mantarın ölümcül Amanita türleriyle karıştırılmaması için sap dibinde volva ve sap üzerinde halka bulunup bulunmadığına mutlaka bakılmalıdır. Emin olunmayan hiçbir mantar yenmemelidir.