Russula adusta

Russula adusta, kararan kırılgan mantarlar grubunun bir üyesidir. Şapkası 5–15 cm çapında, önce beyazımsı ya da açık gri, sonra gri kahverengiye ve koyu kahverengiye dönen, ortası çukurlaşan bir yapıdadır. Lameller sık dizilmiştir. Kesildiğinde eti hafif pembemsi griye, zamanla siyaha döner.

Kırılgan mantarlar olarak bilinen Russula türlerinin ortak özellikleri; halka ve volvası olmayan, genellikle beyaz ve kolayca kırılan bir sap, düzenli lameller ve iri, dikenli ya da ağsı süslemeli sporlardır. Sporlar Melzer belirteciyle koyulaşan süslere sahiptir. Türlerin birbirinden ayrılması çoğu zaman zordur; spor baskısının rengi (beyazdan koyu sarıya kadar), etin tadı (yumuşak ya da acı), koku ve kimyasal renk tepkileri tanımada önemli ölçütlerdir.

Tür özellikle çam gibi iğne yapraklı ağaçların altında, kumlu ve asidik topraklarda yaz sonundan sonbahar sonuna kadar görülür. Avrupa ve kuzey yarımkürenin başka ılıman bölgelerinde yayılış gösterir. Kurumuş, kararmış meyve gövdeleri bir sonraki yıla kadar yerde kalabilir ve başka mantarların üzerinde gelişmesine ortam hazırlayabilir. Yemeklik değeri düşüktür.

Russulaceae familyası, Russulales takımı içinde yer alan ve Russula ile Lactarius cinslerini başlıca üyeleri olarak barındıran bir mantar familyasıdır. Bu familyanın üyelerinde etin yapısı, diğer şapkalı mantarların çoğundaki lifli yapıdan farklı olarak küresel hücre kümeleri içerir; bu yüzden et kırılgan, granüllü bir görünüme sahiptir. Familyanın türleri hemen her kıtada bulunur ve ormanlık alanlarda mantar topluluklarının önemli bir kısmını oluşturur.

Kırılgan mantarların tanınması deneyim gerektirir. Toplayıcılar arasında acı tadı olmayan türlerin genellikle yenebildiği bilinse de bu kural tek başına güvenilir değildir ve tür tanısı kesin yapılmadan hiçbir yabani mantar tüketilmemelidir. Özellikle yeşil, beyaz ya da sarımsı şapkalı türlerin zehirli Amanita türleriyle karıştırılabileceği unutulmamalıdır; bu türlerde sap dibinde volva ve sapta halka bulunur.