Ribes rubrum

Ribes rubrum, frenk üzümügiller (Grossulariaceae) familyasından, halk arasında kırmızı frenk üzümü olarak bilinen çok yıllık, dikensiz bir çalıdır. Meyveleri için dünyanın pek çok yerinde yetiştirilir ve bahçe kültüründe çok sayıda çeşidi geliştirilmiştir.

Bitki genellikle bir ile iki metre arasında boylanan, dik gelişen, çok gövdeli bir çalı oluşturur. Yaprakları el biçiminde, genellikle üç ila beş loblu ve kenarları dişlidir. İlkbaharda sarımsı yeşil, gösterişsiz küçük çiçekleri sarkık salkımlar halinde açar. Yaz başında olgunlaşan meyveleri parlak kırmızı, yarı saydam, küçük ve yuvarlak üzümsü meyvelerdir; salkım boyunca sıralanarak sarkarlar. Beyaz meyveli formlar da aynı türe dahil edilir.

Doğada nemli ormanlarda, dere kenarlarında ve çalılıklarda yetişir; serin ve nemli iklimleri sever. Çiçekleri başta arılar olmak üzere çeşitli böceklerce tozlanır, meyveleri ise kuşlar tarafından yenerek tohumları yayılır. Ekşimsi tatlı meyveleri C vitamini bakımından zengindir; taze tüketildiği gibi reçel, jöle, şurup ve tatlı yapımında kullanılır. Yüksek pektin içeriği nedeniyle jöle yapımına özellikle uygundur.

Türün doğal yayılış alanı Batı ve Orta Avrupa'dır; bugün ise ılıman kuşakta geniş ölçüde kültüre alınmış ve yer yer doğallaşmıştır. Ribes cinsi Kuzey Yarımküre'de yaygın olan, yaklaşık yüz elli türü kapsayan bir cinstir ve siyah frenk üzümü ile bektaşi üzümü gibi tanınmış meyve bitkilerini de içerir. Bazı Ribes türleri, çam ağaçlarında görülen bir pas hastalığının ara konakçısı olduğundan ormancılık açısından da önem taşır.