Ribes uva-crispa

Ribes uva-crispa, frenk üzümügiller (Grossulariaceae) familyasına ait, Türkçede bektaşi üzümü olarak bilinen dikenli bir çalıdır. Meyveleri için yüzyıllardır yetiştirilen bu tür, Ribes cinsinin en tanınmış üyelerinden biridir.

Bitki genellikle bir metre civarında, bazen biraz daha fazla boylanan, sık dallı bir çalı oluşturur. Dallarında, yaprak diplerinde tek tek ya da gruplar halinde bulunan sivri dikenler vardır. Yaprakları küçük, yuvarlakça ve üç ila beş loblu, kenarları küt dişlidir. İlkbaharda açan çiçekleri küçük, yeşilimsi ya da kırmızımsı renkte, çan biçimindedir ve tek tek veya ikişer üçer sarkar. Meyveleri iri, yuvarlak ya da oval, çoğu zaman tüylü veya pürüzsüz kabuklu üzümsü meyvelerdir; renkleri çeşide göre yeşil, sarı, kırmızı ya da mora çalabilir ve kabuk üzerinde belirgin damarlar görülür.

Doğal ortamında orman kenarlarında, çalılıklarda, kayalık yamaçlarda ve dere boylarında yetişir. Çiçekleri erken ilkbaharda açtığından arılar için önemli bir besin kaynağıdır. Meyveleri yaz ortasında olgunlaşır; ekşi ve aromatiktir. Taze olarak tüketildiği gibi reçel, komposto, sos ve tatlılarda da kullanılır. Kuşlar ve bazı memeliler meyveleriyle beslenerek tohumların yayılmasına katkıda bulunur.

Türün doğal yayılış alanı Avrupa, Kuzeybatı Afrika ve Batı Asya'yı kapsar; Kafkasya ve çevresi de bu alanın içindedir. Ilıman bölgelerde yaygın olarak kültüre alınmış ve birçok çeşidi geliştirilmiştir. Ribes cinsinin diğer üyeleri gibi bazı mantar hastalıklarına duyarlıdır; bahçelerde bu nedenle bakım ve budama önem taşır.