Rhodocollybia butyracea

Rhodocollybia cinsi, Agaricales takımının Omphalotaceae familyasında yer alır ve eskiden geniş anlamıyla Collybia cinsine dahil edilen türleri kapsar. Bu mantarların sporları toplu hâlde soluk pembemsi ya da krem renkli görünür; şapkalar genellikle düz ve kaygandır, saplar kıkırdağımsı ve uzunlamasına çizgilidir. Türleri orman zeminindeki yaprak ve iğne döküntüsünü ayrıştırarak yaşayan çürükçül mantarlardır.

Omphalotaceae familyası, Gymnopus, Marasmiellus ve Omphalotus gibi cinsleri de içerir. Bu familyanın üyelerinin çoğu orman tabanındaki organik maddeyi ayrıştırarak toprağın oluşumuna ve besin maddelerinin yeniden kullanılmasına katkıda bulunur. Familyanın bazı üyeleri ise ölü odun üzerinde gelişir ya da ağaçlarla zayıf bağlantılar kurar.

Rhodocollybia butyracea, şapkasının tereyağı gibi kaygan ve yağlı dokusuyla tanınır; tür adı da tereyağımsı anlamına gelir. Şapka genellikle 3–8 cm çapında, önce dışbükey, sonra yayvan ve ortası hafif kabarıktır. Rengi koyu kızıl kahverengiden açık kahverengiye kadar değişir ve kurudukça belirgin biçimde açılır; ortası genellikle daha koyu kalır. Lameller beyazımsı, sık ve kenarları hafif dişlidir. Sap kırmızımsı kahverengi, tabana doğru belirgin biçimde kalınlaşan, içi boşalan ve tabanı beyaz tüylü bir yapıdadır.

Tür, hem iğne yapraklı hem de yaprak döken ormanlarda, özellikle çam ve ladin altında, yaprak ve iğne döküntüsü üzerinde tek tek ya da gruplar hâlinde yetişir. Yaz sonundan kış başına kadar, oldukça geç dönemde de görülebilir. Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde yaygın bir türdür.

Döküntüyü ayrıştırarak orman toprağının besin döngüsüne katkıda bulunur. Bazı kaynaklarda yenebilir olarak geçse de lezzeti düşük kabul edilir ve zehirli Gymnopus ile Collybia benzerleriyle karıştırılabileceğinden toplanması önerilmez.