Psilocybe montana

Psilocybe montana, Agaricales takımına ait küçük, kahverengi şapkalı bir mantar türüdür. Günümüzde çoğu kaynakta Deconica montana adıyla Strophariaceae familyasındaki Deconica cinsine yerleştirilir. Bu cins, eskiden Psilocybe içinde değerlendirilen, ancak psilosibin içermeyen ve dokunulduğunda mavileşmeyen türleri bir araya getirir.

Şapkası küçüktür, genellikle 0,5–2 cm çapındadır; gençken yarım küre biçiminde, sonra dışbükey ya da hafif tümsekli hâle gelir. Higrofan bir yapıya sahiptir: nemliyken koyu kahverengi ve parlak, kurudukça daha açık, kirli bej tonlarına döner. Lamelleri seyrek ve sapa bitişiktir; olgunlukta koyu mor kahverengiye döner. Spor izi mor kahverengidir. Sapı ince, uzun ve kırılgandır, rengi şapkaya benzer.

Tür saprotrofik yaşar, yani ölü organik maddeleri ayrıştırarak beslenir. Özellikle açık, kumlu ve besince fakir alanlarda, fundalıklarda, kumullarda ve dağ çayırlarında, çoğunlukla yosun öbekleri arasında tek tek ya da küçük gruplar hâlinde görülür. Meyve cisimleri genellikle yaz sonundan sonbahara kadar, nemli dönemlerde ortaya çıkar. Küçük boyu ve yosunlar arasındaki yaşamı nedeniyle kolayca gözden kaçar.

Agaricales takımı, şapkalı ve lamelli mantarların büyük çoğunluğunu içeren en kalabalık mantar takımıdır. Bu takımdaki küçük kahverengi türlerin ayırt edilmesinde spor izinin rengi, şapkanın higrofan olup olmadığı, sap üzerindeki örtü kalıntıları ve yaşam alanı birlikte değerlendirilir. Doğada ölü bitki maddesini ayrıştıran bu tür mantarlar, toprağa besin maddelerinin geri kazandırılmasında sessiz ama önemli bir görev üstlenir.

Kuzey Yarımküre'nin ılıman ve soğuk bölgelerinde geniş bir yayılışa sahiptir; Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika'dan bilinir. Mutfakta hiçbir değeri yoktur. Küçük kahverengi mantarların birçoğu birbirine çok benzediğinden ve aralarında zehirli türler de bulunduğundan, bu gruptaki mantarlar kesinlikle toplanıp yenmemelidir. Kesin teşhis çoğunlukla mikroskobik spor incelemesi gerektirir.