Prunella vulgaris

Prunella vulgaris, ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasına ait, alçak boylu, çok yıllık otsu bir bitkidir. Dünyanın ılıman bölgelerinde en geniş yayılışa sahip ballıbabagillerden biridir ve çayırlarda, çimlerde ve yol kenarlarında sıkça görülür. Geleneksel olarak yara iyileştirici olarak kullanılmasıyla tanınır.

Bitki genellikle 5–30 cm boyundadır; gövdeleri yatık ya da yükselici, dört köşeli ve çoğunlukla morumsu renklidir. Yaprakları karşılıklı, saplı, yumurta ya da mızrak biçimli, kenarları düz ya da hafif dişlidir. Çiçekler gövde ucunda sık, kısa ve köşeli bir başak oluşturur; bu başaktaki çiçek altı yaprakları geniş, tüylü ve sıklıkla morumsudur. İki dudaklı, mavi-mor (nadiren pembe ya da beyaz) çiçeklerin üst dudağı kask biçimindedir.

Nemli ya da orta nemli toprakları sever; çayırlar, meralar, orman açıklıkları ve kenarları, yol kenarları, park ve bahçe çimleri başlıca yaşam alanlarıdır. Biçilmeye ve çiğnenmeye dayanıklıdır, sürünücü gövdeleriyle de yayılır. Yaz boyunca uzun bir dönem çiçeklenir; çiçekleri özellikle bombus arıları tarafından ziyaret edilir.

Türün yayılışı Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika'yı kapsar; Kuzey Amerika'da da yaygındır ve pek çok başka bölgeye taşınmıştır. Türkiye'de nemli çayır ve orman kenarlarında geniş bir alanda bulunur. Avrupa ve Çin halk hekimliğinde yara, boğaz ve ağız rahatsızlıklarına karşı kullanılmıştır; genç yaprakları yenebilir. Koruma açısından herhangi bir tehdit altında değildir.