Protaetia hungarica (Herbst, 1790)

Protaetia hungarica, bokböceğigiller (Scarabaeidae) familyasının çiçek böcekleri (Cetoniinae) alt familyasına ait bir türdür. Yaklaşık 15–20 mm boyunda, sırtı genellikle metalik yeşil, bronz ya da bakırımsı tonlarda parlayan, üzerinde dağınık beyaz lekeler taşıyan bir böcektir. Türün adı ilk tanımlandığı Macaristan'a gönderme yapar. Doğu ve Orta Avrupa'dan Güneydoğu Avrupa, Anadolu ve Kafkasya üzerinden Orta Asya'ya kadar yayılır ve birçok alt türe ayrılır. Genellikle açık, kuru çayırlar, bozkırlar ve çalılık alanlarda görülür.

Protaetia cinsinin üyeleri orta irilikte, tıknaz ve yukarıdan bakıldığında köşeli görünen böceklerdir. Sırtları hafifçe yassılaşmıştır; kanat örtülerinin (elitra) yan kenarında, omuzların hemen arkasında belirgin bir girinti bulunur. Bu girinti sayesinde hayvan kanat örtülerini tam açmadan, yalnızca hafifçe kaldırarak zarsı arka kanatlarını yandan çıkarır ve uçabilir. Bu özellik çiçek böceklerinin (Cetoniinae) ayırt edici özelliklerindendir. Vücut çoğu türde metalik yeşil, bakırımsı, bronz ya da koyu renklidir ve sırtta genellikle küçük beyaz lekeler ile çizgiler yer alır.

Erginler gündüz etkin, güneşli havalarda uçan böceklerdir. Çiçeklerde polen ve nektarla, ayrıca olgun meyvelerin özsuyu ve ağaç yaralarından sızan sıvılarla beslenirler. Bu nedenle özellikle bahar ve yaz aylarında devedikeni, gül, mürver, alıç ve şemsiyegiller gibi bitkilerin çiçekleri üzerinde sık görülürler. Çiçekten çiçeğe gezinirken polen taşıdıkları için tozlaşmaya da katkı sağlarlar.

Larvalar, bokböceği ailesine (Scarabaeidae) özgü C biçimli, beyazımsı ve kalın gövdeli kurtçuklardır. Çürümekte olan odun, ağaç kovukları, yaprak çürüntüsü, kompost ve bazı türlerde karınca yuvalarının organik malzemesi içinde gelişirler. Yaşayan bitki köklerine zarar vermezler; tersine, ölü bitkisel maddeyi parçalayarak toprağın oluşumuna ve besin döngüsüne katkıda bulunurlar. Gelişimini tamamlayan larva, toprak ve dışkısından yaptığı sert bir kozanın içinde pupaya dönüşür.

Cins, Avrupa'dan Asya'nın büyük bölümüne ve Afrika'ya kadar uzanan geniş bir alanda çok sayıda tür ve alt türle temsil edilir; Akdeniz havzası, Anadolu, Kafkasya ve İran bu çeşitliliğin önemli merkezleri arasındadır. İnsanlar için zararsız olan bu böcekler, yaşlı ağaçların ve çürüyen odunun korunduğu doğal alanlarda daha bol bulunur.