Pleurotus eryngii

Pleurotus eryngii, Pleurotaceae familyasından, çakşır mantarı adıyla bilinen yenen bir mantardır. Cinsin çoğu üyesinden farklı olarak odun üzerinde değil, otsu bitkilerin, özellikle şeytan şalgamı (Eryngium) türlerinin kökleriyle ilişkili olarak topraktan çıkar. Şapkası gri kahverengi ile açık kahverengi arasında, başlangıçta dışbükey, sonra düzleşen ya da huni biçimini alan yapıdadır. Sapı belirgin, etli ve genellikle merkezden biraz kaymıştır; lamelleri beyazımsıdır ve sapa doğru uzanır. Eti beyaz, sıkı ve hoş kokuludur.

Tür Akdeniz havzası, Orta Avrupa, Orta Asya ve Kuzey Afrika'nın açık, kuru çayır ve meralarında, çoğunlukla ilkbahar ve sonbaharda yağışların ardından görülür. Anadolu'nun bozkır ve meralarında da bilinen, sevilerek toplanan ve pazarlarda satılan bir türdür. Sıkı dokusu nedeniyle ticari olarak da yaygın biçimde yetiştirilir ve “kral istiridye mantarı” adıyla satılır.

Pleurotus cinsinin üyeleri, şapkası yandan ve kısa ya da hiç gelişmemiş bir sapla tutunan, lamelleri sap üzerine doğru uzanan (dekürrent) mantarlardır. Spor izleri genellikle beyaz, krem ya da soluk leylak tonludur. Cinsin pek çok türü ağaç gövdeleri, kütükler ve dallar üzerinde gelişen beyaz çürükçül saprofitlerdir; yani odundaki lignin ve selülozu ayrıştırarak ölü bitki maddesinin toprağa geri dönmesine katkıda bulunurlar.

Cinsin ilginç bir özelliği, bazı türlerinin miselyumlarıyla toprak ve odun içindeki küçük nematodları felç edip sindirebilmesidir; bu yolla azotça fakir ortamda besin açığını kapatırlar. Pleurotus türleri dünyada en çok kültürü yapılan mantarlar arasında yer alır ve saman, talaş gibi tarımsal atıklar üzerinde kolayca yetiştirilebilir. Doğadan toplama yapılırken türün doğru tanınması önemlidir; yandan saplı, beyaz sporlu bazı başka odun mantarlarıyla karıştırılabilirler ve kesin tanı için uzman görüşüne başvurulmalıdır.