Phallus hadriani

Phallus hadriani, Phallales takımının Phallaceae familyasına ait bir kokuşmuş mantar türüdür. Yaygın akrabası Phallus impudicus ile çok benzer olmakla birlikte, özellikle kumul ve kumlu topraklarla ilişkisi nedeniyle kumul kokuşmuş mantarı olarak da anılır. Tür adını, onu ilk tanımlayan Hollandalı doğa bilimcisi Hadrianus Junius'tan alır.

Gelişimi bir yumurta evresiyle başlar: toprağın içinde ya da yüzeyinde yarı gömülü, birkaç santimetre çapında, jelatinimsi katmanlar içeren yumurta biçiminde bir yapı oluşur. Bu türü akrabasından ayıran en belirgin özellik, yumurtanın ve sonradan sapın dibinde kalan volvanın pembe, leylak ya da mor tonlu olmasıdır. Olgunlaştığında yumurta yırtılır ve içinden beyaz, süngerimsi, içi boş bir sap hızla yükselir. Sapın tepesindeki ağsı yüzeyli başlık, zeytin yeşili ile koyu kahverengi arasında değişen, yapışkan ve keskin kokulu bir spor kütlesi (gleba) ile kaplıdır.

Saprotrof bir mantardır; özellikle kıyı kumulları, kumlu topraklar, kumlu orman kenarları ve çayırlarda yaşar. Gleba'nın keskin kokusu sinekleri çeker; sinekler yapışkan kütleyi yerken sporları başka yerlere taşır. Meyve gövdeleri yaz ve sonbaharda görülür.

Avrupa'da, özellikle kıyı kumullarında kaydedilmiş, Asya ve Kuzey Amerika'dan da bildirilmiştir. Bazı bölgelerde yumurta evresinin yenebildiği bildirilse de, kokusu ve sınırlı bilgiler nedeniyle toplanması önerilmez. Genç yumurtaların kesilmesiyle görülen iç yapı, zehirli Amanita türlerinin yumurta evresinden ayırt edilmesi açısından önemlidir; bu nedenle yumurta biçimli mantarlar dikkatle incelenmelidir.

Kokuşmuş mantarlar ve akrabaları, sporlarını rüzgârla değil böceklerle yayan mantarlar arasında yer alır. Bu strateji, çiçekli bitkilerdeki tozlaşmaya benzer biçimde, hayvanların cezbedilmesine dayanır ve mantarlar dünyasında oldukça sıra dışı bir uyum örneği olarak kabul edilir. Bu yüzden grup, evrim ve ekoloji çalışmalarında sıkça ele alınır.