Phallogaster saccatus

Phallogaster saccatus, Hysterangiales takımının Phallogastraceae familyasına ait, alışılmadık görünüşlü bir mantar türüdür. Kokuşmuş mantarlar (Phallus) ile akraba olduğu düşünülen gruplarla benzerlik gösterir; ancak onlardan farklı olarak sap ve şapka oluşturmaz, kapalı bir kese biçiminde kalır. Cinsin bilinen tek ya da başlıca türüdür.

Meyve gövdesi armut, kese ya da kulüp biçiminde olup genellikle birkaç santimetre boyundadır. Dış yüzeyi pürüzsüz, beyazımsı, pembemsi ya da leylak tonludur ve tabana doğru incelerek beyaz misel kordonlarıyla alttaki odun ya da toprağa bağlanır. İç kısımda, olgunlaştığında zeytin yeşili ile koyu yeşil arasında değişen, yapışkan ve kötü kokulu bir spor kütlesi (gleba) bulunur. Olgun örneklerde dış çeper yer yer çökerek ya da yarılarak bu yeşil kütleyi açığa çıkarır.

Çürümekte olan odun ve odun parçaları bakımından zengin, nemli orman tabanında yaşar. Kötü kokulu gleba, akrabası kokuşmuş mantarlarda olduğu gibi sinek ve diğer böcekleri çeker; böcekler sporları vücutlarında ya da dışkılarıyla başka yerlere taşıyarak mantarın yayılmasına yardımcı olur. Meyve gövdeleri genellikle ilkbahar ve yaz başında görülür.

Başlıca Kuzey Amerika'nın doğusundaki ormanlardan bilinen bir türdür. Yenebilir bir mantar olarak bilinmez ve kötü kokusu nedeniyle toplanmaz. Biçimi, kokuşmuş mantarların gelişim tarihini anlamaya çalışan mantarbilimciler için ilgi çekicidir; çünkü açılmamış bir yumurtayı andıran yapısı bu gruptaki daha ilkel formlar hakkında ipuçları verir.

Kokuşmuş mantarlar ve akrabaları, sporlarını rüzgârla değil böceklerle yayan mantarlar arasında yer alır. Bu strateji, çiçekli bitkilerdeki tozlaşmaya benzer biçimde, hayvanların cezbedilmesine dayanır ve mantarlar dünyasında oldukça sıra dışı bir uyum örneği olarak kabul edilir. Bu yüzden grup, evrim ve ekoloji çalışmalarında sıkça ele alınır.