Phaeolepiota aurea

Phaeolepiota aurea, Agaricales takımına ait, iri ve dikkat çekici altın sarısı renkli bir şapkalı mantardır. Cinsinin bilinen tek türüdür ve sistematik konumu uzun süre tartışılmıştır; farklı kaynaklarda farklı familyalar altında gösterilir. Parlak rengi ve iri boyutuyla bulunduğu yerde kolayca göze çarpar.

Şapkası genellikle 5–20 cm çapa ulaşır; gençken yarım küre biçiminde, sonra dışbükeyden düzleşene doğru açılır. Yüzeyi altın sarısı, turuncumsu ya da okra renkli olup toz ya da tanecikli bir örtüyle kaplıdır. Lameller önce soluk renkli, olgunlaştıkça kahverengimsi olur. Sap kalın ve uzundur, üzerinde geniş, huni ya da çizme konçu biçiminde aşağıdan yukarı uzanan bir halka bulunur; halkanın altında sap şapkayla benzer tanecikli bir örtüyle kaplıdır. Spor izi kahverengimsidir.

Toprakta yaşayan saprotrof bir mantardır. Özellikle besince zengin, azotlu topraklarda, ısırgan otlarının bulunduğu yerlerde, orman kenarlarında, yol kenarlarında, parklarda ve çalılıklarda gruplar hâlinde çıkar. Sonbaharda meyve verir. Kuzey yarımkürede Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika'da kaydedilmiştir; birçok bölgede yerel ve seyrek bir türdür.

Geçmişte yenebilir olarak anılsa da, bazı kişilerde sindirim sistemi rahatsızlıklarına yol açtığı bildirilmiş ve dokularında siyanür bileşikleri bulunabildiği ileri sürülmüştür. Bu nedenle toplanıp yenmesi önerilmez. Mantar toplayıcılarının, iri ve gösterişli görünümüne rağmen bu türü sofraya getirmemesi en doğru yaklaşımdır.

Şapkalı mantarların teşhisinde şapka yüzeyi, lamellerin rengi ve dizilişi, sapın yapısı ve spor izinin rengi birlikte değerlendirilmelidir. Mantar toplayanların, kesin olarak tanımadıkları hiçbir türü yememesi ve şüpheli durumlarda uzman görüşüne başvurması zehirlenmelerin önlenmesi için en güvenli yoldur.