Pentodon idiota (Herbst, 1789)

Pentodon idiota, bokböcekleri ailesine (Scarabaeidae) bağlı, Güneydoğu Avrupa'dan Anadolu'ya, Kafkasya'ya ve Orta Asya'ya kadar yayılış gösteren bir türdür. Tarım alanlarında sık görülen Pentodon türlerinden biridir ve özellikle mısır ve ayçiçeği gibi kültür bitkilerinin fidelerine zarar verdiği bilinir.

Pentodon cinsi, Scarabaeidae ailesinin Dynastinae (gergedan böcekleri) altailesine bağlı bir cinstir ve türleri ağırlıklı olarak Akdeniz havzası, Güneydoğu Avrupa, Batı ve Orta Asya'da yayılış gösterir. Bu cinsin üyeleri genellikle 2–3 santimetre civarında, tıknaz, silindirimsi, parlak siyah ya da koyu kahverengi böceklerdir. Başlarında belirgin boynuzlar yoktur; bunun yerine başın ön kısmında küçük yumrular bulunur. Ön bacakları kazmaya uygun, güçlü ve dişlidir.

Bu böcekler gece etkindir ve yaz aylarında ışığa gelebilir. Yaşamlarının büyük bölümünü toprak içinde geçirirler. Larvalar C biçiminde kıvrık, beyazımsı "beyaz kurt" tipindedir; toprakta humus, çürüyen bitki artıkları ve bitki kökleriyle beslenir. Gelişmeleri bir yıldan uzun sürebilir ve pupa dönemi toprakta geçer. Erginler de toprağı kazarak bitkilerin kök boğazını ve genç fidelerin toprak altındaki kısımlarını kemirebilir.

Bazı Pentodon türleri tarımda zararlı olarak bilinir; özellikle mısır, ayçiçeği, şeker pancarı, sebze fideleri ve bağlarda genç bitkilerin köklerine zarar verebilirler. Öte yandan doğal alanlarda toprağın havalanmasına ve organik maddenin ayrışmasına katkıda bulunurlar. İnsanlar için tehlikeli değildirler; sokmaz ve zehirli değildirler.

Bokböcekleri ve akrabalarını içeren Scarabaeidae ailesi, dünyada otuz binden fazla türüyle kın kanatlıların en büyük ailelerinden biridir. Ailenin ortak özelliği, uçları yelpaze gibi açılabilen yapraksı levhalardan oluşan antenlerdir; bu levhalar havadaki kokuları algılamaya yarar. Ailenin üyeleri dışkı, çürüyen bitki artıkları, odun, kök ya da çiçeklerle beslenir ve bu sayede madde döngüsünde önemli bir rol üstlenir.