Peniophora quercina

Peniophora quercina, Russulales takımının Peniophoraceae familyasına ait, ağaç dokusu üzerinde ince bir kabuk gibi yayılan (rezüpinat) bir mantar türüdür. Şapkası, sapı ya da lamelleri yoktur; meyve gövdesi doğrudan odunun yüzeyine yapışık, düz bir tabaka hâlinde gelişir. Russulales takımı pek çok şapkalı mantarı da kapsadığından, bu kabuk mantarının görünüşte çok farklı akrabalarla aynı soydan gelmesi mantar sistematiğinin ilginç örneklerinden biridir.

Türün meyve gövdesi nemliyken pembemsi, leylak ya da mor tonlu, mumsu ve düz bir yüzey oluşturur. Kuruduğunda rengi grimsi leylağa döner, kenarları yukarı doğru kıvrılır ve alt yüzdeki koyu, neredeyse siyahımsı renk görünür hâle gelir. Kıvrılan bu kenarlar, türü kuru havada tanımayı kolaylaştıran en belirgin özelliklerden biridir. Sporlar düz yüzeyli himenyum tabakasında üretilir.

Adından da anlaşılacağı gibi özellikle meşe (Quercus) ağaçlarının ölü dalları ve kabuğu üzerinde yaşar; zaman zaman başka yapraklı ağaçlarda da görülebilir. Genellikle ağaç üzerinde henüz asılı duran ya da yere yeni düşmüş dallarda bulunur. Odundaki lignin ve selülozu ayrıştıran saprotrof bir mantardır ve ölü odunun çürüyerek besin döngüsüne geri kazandırılmasına katkıda bulunur. Meyve gövdeleri dayanıklıdır ve yılın büyük bölümünde gözlenebilir.

Avrupa başta olmak üzere meşe ormanlarının bulunduğu ılıman bölgelerde yaygın bir türdür. Yenebilir bir mantar değildir; ince ve sert yapısı nedeniyle besin değeri yoktur, ancak insanlar için bilinen bir tehlikesi de bulunmaz. Orman ekosistemlerinde ölü odunun ayrıştırılmasındaki rolü nedeniyle doğal ormanlar için önemlidir.

Kabuk mantarları, sade görünüşlerine karşın odun ayrıştıran mantar topluluklarının en kalabalık gruplarından birini oluşturur. Ölü dalları ilk kolonize eden türler arasında yer alarak, odunun daha sonra böcekler, diğer mantarlar ve bakteriler tarafından parçalanmasını kolaylaştırırlar. Ölü odunun ormanda bırakılması, bu canlıların varlığını sürdürmesi için büyük önem taşır.