Panellus serotinus

Panellus serotinus, günümüzde Sarcomyxa serotina adıyla Sarcomyxaceae familyasında sınıflandırılan, ölü ağaçlar üzerinde yetişen yan saplı bir mantardır. Agaricales takımına bağlıdır ve özellikle sonbaharın sonu ile kış başında meyve vermesiyle bilinir; tür adı da "geç" anlamına gelen Latince bir sözcükten türetilmiştir.

Şapka istiridye ya da böbrek biçimlidir ve genellikle birkaç santimetreden on santimetreyi aşan boyutlara kadar ulaşabilir. Rengi zeytinimsi yeşil, sarımsı yeşil veya kahverengimsi tonlardadır; yüzeyi nemli havada yapışkan olabilir. Sap çok kısa ve yana yerleşiktir, sarımsı ve ince pullu bir görünümdedir. Lameller sık dizilişli, açık sarı ya da turuncumsu sarıdır ve sapa doğru iner. Etli yapısı jelatinsi bir katman içerir. Spor izi beyazımsıdır.

Bu mantar saprofit bir ayrıştırıcıdır ve geniş yapraklı ağaçların, özellikle kayın, huş, kavak ve kızılağaç gibi türlerin ölü gövde ve dalları üzerinde, üst üste dizilen kümeler hâlinde yetişir. Odunu çürüterek ormanlarda ölü odunun parçalanmasına ve besin maddelerinin geri dönüşümüne katkıda bulunur. Soğuğa dayanıklıdır ve ilk donlardan sonra bile meyve cisimleri görülebilir.

Kuzey yarımkürenin ılıman ormanlarında, Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika'da yaygın olarak bulunur. Doğu Asya'da yenen bir mantar olarak bilinir ve bazı ülkelerde yetiştirilir; ancak tadının acımsı olabildiği bildirilir. Zehirli bazı yan saplı odun mantarlarıyla karıştırılabileceğinden, kesin tanı yapılmadan toplanıp tüketilmemelidir.

Bu tür mantarların tanınmasında spor izinin rengi, lamellerin dizilişi, şapka yüzeyinin dokusu ve yetiştiği ortam birlikte değerlendirilmelidir. Arazide fotoğraf çekilirken şapkanın üst yüzeyi, alt yüzeyi, sapı ve üzerinde geliştiği zemin ya da ağaç ayrı ayrı belgelenirse kesin tanı koymak çok daha kolay olur.