Panaeolus papilionaceus

Panaeolus papilionaceus, Agaricales takımına ait Panaeolus cinsinin en yaygın ve en iyi bilinen türlerinden biridir. Panaeolus campanulatus ve Panaeolus sphinctrinus adları da günümüzde çoğunlukla bu türün eş anlamlıları kabul edilir. Cins, siyah spor izi, benekli lamelleri ve gübre ile çayır ortamlarındaki yaşamıyla tanınır.

Şapkası küçük ile orta boylu, belirgin biçimde çan ya da yarım küre şeklindedir ve olgunlaştıkça bile çok fazla yayvanlaşmaz. Rengi gri, gri-kahverengi ya da açık kahverengidir. Türün en tanınır özelliği, şapka kenarından sarkan beyaz, dişsi zar kalıntılarıdır; bu saçak benzeri kenar özellikle genç örneklerde dikkat çekicidir. Lameller gri ve siyah beneklidir, kenarları beyazdır. Sap uzun, ince, kırılgan ve gri ile kırmızımsı kahverengi arasındadır; üst kısmı unlu görünebilir. Spor izi siyahtır.

Saprotrofik bir türdür ve özellikle at ve sığır gübresi üzerinde ya da gübrelenmiş meralarda, otlaklarda ve çayırlarda yetişir. Tek tek ya da dağınık gruplar hâlinde, ilkbahardan sonbahara kadar, yağışlardan sonra ortaya çıkar. Otçul hayvanların dışkısını ayrıştırarak besin maddelerinin toprağa geri dönmesine yardımcı olur.

Dünyanın hemen her yerinde, tüm kıtalarda geniş bir yayılışa sahiptir. Yenilebilir bir mantar değildir. Bazı eski kaynaklarda psikoaktif olduğu belirtilse de güncel analizler bu türde psilosibinin genellikle bulunmadığını ya da çok düşük düzeyde olduğunu göstermektedir. Buna karşın zehirlenme riski ve çayırlarda yetişen ölümcül zehirli küçük kahverengi mantarlarla karışma olasılığı nedeniyle kesinlikle toplanıp tüketilmemelidir. Saçaklı şapka kenarı, onu benzer Panaeolus türlerinden ayırmada en kullanışlı arazi özelliğidir.