Panaeolus fimicola

Panaeolus fimicola, Agaricales takımına ait Panaeolus cinsinden küçük, gri-kahverengi tonlu bir şapkalı mantar türüdür. Tür adı “gübrede yaşayan” anlamına gelse de çoğunlukla çayırlarda ve otlaklarda, otlar arasında yetişir. Panaeolus cinsi, siyah spor izi, benekli lamelleri ve ince, kırılgan sapıyla tanınan bir gruptur; cins kaynaklara göre Bolbitiaceae ya da Galeropsidaceae familyasına yerleştirilir.

Şapkası küçük, gençken çan ya da yarım küre biçimli, olgunlaştıkça dışbükey ya da yayvan bir hâl alır. Rengi nemliyken koyu gri-kahverengi, kurudukça açık gri ya da bej tonlarına döner; kuruma sırasında kenarda koyu bir kuşak belirebilir. Yüzeyi pürüzsüzdür ve kenarında zar kalıntısı bulunmaz. Lameller gri ve siyah beneklidir, kenarları beyazımsıdır. Sap ince, uzun, kırılgan ve açık gri-kahverengidir; yüzeyi hafif unlu görünür. Spor izi siyahtır.

Saprotrofik bir türdür. Meralar, çayırlar, bahçe çimleri, yol kenarları ve gübrelenmiş tarım alanlarında, toprakta ya da çürümüş gübre kalıntıları arasında tek tek veya dağınık gruplar hâlinde yetişir. Genellikle ilkbahar sonundan sonbahara kadar, yağışlı dönemlerde görülür.

Avrupa, Kuzey Amerika ve dünyanın başka ılıman bölgelerinde yaygın olarak bulunur. Panaeolus ater adı çoğu kaynakta bu türün eş anlamlısı ya da koyu renkli formu kabul edilir. Yenilebilir bir mantar değildir; bazı örneklerde düşük miktarlarda psikoaktif madde bulunduğu bildirilmiştir. Çayırlarda yetişen küçük kahverengi mantarlar arasında ölümcül zehirli Galerina ve Conocybe türleri de bulunduğundan, bu tür mantarlar kesinlikle toplanıp tüketilmemelidir. Güvenilir teşhis genellikle mikroskobik inceleme gerektirir. Meyve gövdeleri kısa ömürlüdür ve genellikle birkaç gün içinde solup kaybolur.