Panaeolus cinctulus

Panaeolus cinctulus, Agaricales takımına ait Panaeolus cinsinden orta-küçük boylu bir şapkalı mantar türüdür. Panaeolus subbalteatus adıyla da bilinir ve bu ad günümüzde genellikle onun eş anlamlısı kabul edilir. Cins, siyah spor izi, benekli görünen lamelleri ve çayır ile gübre ortamlarındaki yaşamıyla tanınır.

Şapkası genellikle birkaç santimetre çapındadır; gençken dışbükey, sonra yayvanlaşır ve ortası hafif kabarık kalabilir. Rengi nemliyken kırmızımsı ya da tarçın kahverengisi, kurudukça açık kahverengi ya da bej tonlarına döner. Türün en belirgin özelliği, şapka kururken kenarında ya da yakınında beliren koyu renkli bir kuşaktır; tür adı da bu kuşağa (Latince cinctulus, kuşaklı) gönderme yapar. Lameller kahverengiden siyaha dönen benekli bir görünüm kazanır. Sap kahverengimsi, ince ve içi boştur, alt kısmı daha koyu olabilir. Spor izi siyahtır.

Saprotrofik bir türdür ve gübre ile zenginleştirilmiş toprakları, kompost yığınlarını, saman ve hayvan gübresi kalıntılarını, bahçe ve çiftlik çevrelerini tercih eder. Çoğu zaman kümeler hâlinde yetişir. Kültür mantarı yetiştiriciliğinde kompost üzerinde istenmeyen bir yabani tür olarak ortaya çıkabildiği de bilinir. İlkbahardan sonbahara kadar, ılık ve nemli dönemlerde görülür.

Dünyanın birçok bölgesinde, Avrupa, Asya, Kuzey ve Güney Amerika ile Avustralya’da kaydedilmiştir. Psilosibin ve psilosin gibi psikoaktif maddeler içerir; bu nedenle birçok ülkede bu maddeleri içeren mantarların bulundurulması yasal düzenlemelere tabidir. Tüketilmesi algı bozuklukları, kaygı ve beklenmedik ruhsal tepkilere yol açabilir. Benzer görünümlü küçük kahverengi mantarlar arasında ölümcül zehirli türler de bulunduğundan kesinlikle toplanıp yenmemelidir.