Onthophagus verticicornis (Laicharting, 1781)

Onthophagus verticicornis, bokböcekleri ailesine (Scarabaeidae) bağlı, Avrupa'dan Batı Asya'ya kadar yayılış gösteren küçük bir gübre böceğidir. Türün adı, erkeklerin başının tepe kısmında bulunan dik boynuzdan gelir. Gövde genellikle koyu renkli, kın kanatlar ise kahverengimsi tonlardadır. Açık otlaklarda ve orman kenarlarında çeşitli hayvanların dışkısında bulunur.

Onthophagus cinsi, Scarabaeidae ailesinin Scarabaeinae altailesine bağlı, dünyada iki binden fazla türüyle hayvanlar âleminin en kalabalık cinslerinden biridir. Üyeleri genellikle küçük ya da orta boylu, birkaç milimetre ile bir santimetre arasında, tıknaz ve oval gövdeli böceklerdir. Renkleri çoğunlukla siyah, koyu kahverengi ya da madensi parlaklıkta yeşil ve bronz tonlarındadır; bazı türlerde kın kanatlar sarımsı lekelidir.

Cinsin en dikkat çekici özelliği erkeklerde görülen boynuzlardır. Erkeklerin başında ya da göğüs kısmında çoğu zaman bir veya iki boynuz ya da çıkıntı bulunur; boynuzun büyüklüğü aynı tür içinde bile bireyin larva döneminde aldığı besine göre değişebilir. Dişilerde bu yapılar ya yoktur ya da çok küçüktür. Bu nedenle türlerin ayırt edilmesinde genellikle erkek bireylerin baş ve göğüs yapısı kullanılır.

Bu böcekler gübre böcekleridir. Erginler otçul memelilerin, özellikle koyun, keçi, sığır ve atların dışkısını kokusundan bulur ve dışkı yığınının hemen altına tüneller kazar. Dişi, tünelin dibine taşıdığı dışkı topağının içine yumurtasını bırakır; larva bu besinle gelişir ve toprak içinde pupa olur. Bu davranış sayesinde dışkı toprağa karışır, toprak havalanır, bitki besinleri yeniden kullanılabilir hâle gelir ve hayvan parazitlerinin yayılması azalır. Mera ekosistemlerinde bu nedenle son derece yararlı canlılardır ve insanlar için hiçbir tehlike oluşturmazlar.

Bokböcekleri ve akrabalarını içeren Scarabaeidae ailesi, dünyada otuz binden fazla türüyle kın kanatlıların en büyük ailelerinden biridir. Ailenin ortak özelliği, uçları yelpaze gibi açılabilen yapraksı levhalardan oluşan antenlerdir; bu levhalar havadaki kokuları algılamaya yarar. Ailenin üyeleri dışkı, çürüyen bitki artıkları, odun, kök ya da çiçeklerle beslenir ve bu sayede madde döngüsünde önemli bir rol üstlenir.