Onthophagus statzi (Krell, 1990)

Onthophagus statzi, kınkanatlılar (Coleoptera) takımının bok böcekleri ailesi (Scarabaeidae) içinde yer alan Onthophagus cinsinden bir gübre böceği türüdür. Tür 1990 yılında Krell tarafından tanımlanmıştır. Onthophagus, dünya genelinde iki bini aşkın türüyle hayvanlar âleminin en kalabalık cinslerinden biri olarak bilinir.

Bu cinsin üyeleri genellikle küçük, çoğunlukla 3–12 mm boyunda, tıknaz ve kubbemsi gövdeli böceklerdir. Renkleri siyah, kahverengi, bronz ya da metalik yeşilimsi olabilir; bazı türlerde kanat örtüleri sarımsı lekelidir. Erkeklerin çoğunda başta veya göğüste boynuz ya da çıkıntılar bulunur; bu yapılar aynı türün erkekleri arasında bile büyüklük bakımından belirgin farklılık gösterir. Ön bacaklar kazmaya uyumlu, dişli ve geniştir.

Onthophagus türleri başta otçul memelilerin gübresi olmak üzere hayvan dışkısıyla beslenir. Erginler taze gübreyi bulur, altına tüneller kazar ve gübre parçalarını bu tünellere taşıyarak yumurta odacıkları hazırlar. Larvalar bu gübre topakları içinde gelişir ve pupa evresini de toprakta geçirir. Bazı türlerde ebeveynlerin yavrular için yuva hazırlaması, basit bir yavru bakımı örneği olarak kabul edilir.

Gübre böcekleri meralarda dışkının hızla ortadan kaldırılmasını, besin maddelerinin toprağa geri dönmesini ve toprağın havalanmasını sağlar; ayrıca sinek ve parazit üremesini azaltarak hayvancılığa dolaylı yarar sağlarlar. Cins Avrupa, Asya, Afrika ve Amerika’da geniş bir yayılışa sahiptir ve Türkiye’nin bozkır, mera ve ormanlık alanlarında da çok sayıda türüyle temsil edilir. Türlerin ayırt edilmesi çoğunlukla erkek boynuzlarının biçimi, noktalanma ve renk gibi ayrıntılara dayanır. İnsanlar için tehlikeli değildirler.

Bu küçük böcekler sıcak ve güneşli günlerde taze gübreye kısa sürede ulaşır; kokuyu antenlerindeki yaprakçıklarla algılarlar. Otlatma yapılan alanlarda bir tek gübre yığınında çok sayıda birey bulunabilir.