Onthophagus ponticus (Harold, 1883)

Onthophagus ponticus (Harold, 1883), bok böcekleri ailesi Scarabaeidae içinde yer alan Onthophagus cinsine ait bir böcek türüdür. Kınkanatlılar (Coleoptera) takımının bu cinsi, dünyada iki binden fazla türüyle hayvanlar âleminin en kalabalık cinslerinden biri olarak bilinir. Adı, Karadeniz çevresini ifade eden "Pontus" sözcüğünden türetilmiştir ve türün Karadeniz ile Kafkasya çevresindeki bölgelerle ilişkisine işaret eder.

Bu cinsin üyeleri genellikle küçük ile orta boyutlu, tıknaz ve dışbükey gövdeli böceklerdir. Renkleri çoğunlukla siyah, kahverengi ya da metalik yeşil ve bronz tonlarındadır; bazı türlerde kınkanatlar sarımsı lekelidir. Erkeklerin başında veya pronotumunda çoğu zaman boynuz ya da çıkıntılar bulunur. Bu yapılar aynı türün erkekleri arasında bile vücut büyüklüğüne bağlı olarak büyük farklılık gösterebilir; dişilerde ise genellikle zayıftır ya da hiç yoktur.

Yaşam biçimleri bakımından Onthophagus türleri tünel kazıcı boktörü böcekleridir. Erginler koku yardımıyla taze dışkıyı bulur, dışkı yığınının hemen altına dikey tüneller kazar ve bu tünellere dışkı parçaları taşıyarak yumurta odacıkları hazırlar. Dişi her odacığa bir yumurta bırakır; larva bu besin topunun içinde gelişir ve pupa evresini de toprak içinde geçirir. Hem erginler hem de larvalar dışkıyla, özellikle de içerdiği sıvı ve mikroorganizmalarla beslenir. Bazı türler leş, çürüyen mantar veya bitki artıklarında da bulunabilir.

Bu böcekler, özellikle otlatılan meralarda büyük ekolojik öneme sahiptir. Dışkıyı toprağa gömerek besin maddelerinin geri dönüşümünü hızlandırır, toprağı havalandırır, sinek ve bağırsak parazitlerinin çoğalmasını sınırlar ve tohumların yayılmasına katkıda bulunurlar. İnsanlar için herhangi bir tehlike oluşturmazlar. Hayvan ilaçlarında kullanılan bazı parazit öldürücü maddelerin dışkıya geçmesi ve geleneksel hayvancılığın azalması, Avrupa'da pek çok boktörü böceği türünün gerilemesine yol açmaktadır. Türkiye, Akdeniz ve Ön Asya faunalarının kesişim noktasında yer aldığından Onthophagus cinsi bakımından oldukça zengin bir ülkedir.