Onthophagus isikdagensis (Pittino, 2004)

Onthophagus isikdagensis, Scarabaeidae (bokböceğigiller) ailesine bağlı, 2004 yılında Pittino tarafından tanımlanmış bir gübre böceği türüdür. Tür adı Türkiye'deki Işık Dağı'na göndermedir ve tür Anadolu'dan tanımlanmıştır. Görece yakın zamanda bilim dünyasına kazandırılmış olması, Anadolu'nun gübre böceği faunasının hâlâ tam olarak bilinmediğini gösterir.

Onthophagus cinsinin üyeleri tıknaz, oval, üstten bakıldığında yuvarlağımsı gövdeli böceklerdir. Renkleri genellikle siyah, koyu kahverengi ya da metalik parıltılıdır; kanat örtüleri boyuna oluklu ve noktalıdır. Erkeklerde baş üzerinde boynuz, ön göğüste ise kabarıklık veya çıkıntılar gelişebilir; dişiler daha sade yapılıdır. Bu ikincil eşey özellikleri tür tanımında en çok kullanılan karakterlerdir.

Erginler otçul hayvanların taze dışkısına gelir ve onunla beslenir. Dişi, dışkının altında dikey tüneller kazar ve buraya taşıdığı gübreyle yumurta odacıkları hazırlar. Her odacıkta tek bir larva gelişir; larva gübreyle beslenerek büyür, toprak içinde pupa olur ve ergin hâle gelir. Dağlık bölgelerdeki türler genellikle yüksek yayla meralarında, hayvan otlatılan alanlarda bulunur.

Bu böcekler dışkının hızla ortadan kaldırılmasını sağlayarak meraların verimliliğine, toprağın organik madde bakımından zenginleşmesine ve tohumların yayılmasına katkıda bulunur. Ayrıca dışkıda üreyen sinek ve iç parazitlerin yaşam döngüsünü sekteye uğratırlar. Zararsız böceklerdir; otlatma düzenindeki değişiklikler ve hayvan ilaçlarının kalıntıları popülasyonları için başlıca tehditlerdir.