Onthophagus illyricus (Scopoli, 1763)

Onthophagus illyricus, Scarabaeidae (bokböceğigiller) ailesine bağlı, 1763 yılında Scopoli tarafından tanımlanmış bir gübre böceği türüdür. Güney ve Orta Avrupa'dan Balkanlar üzerinden Batı Asya'ya kadar uzanan geniş bir yayılışa sahiptir. Çoğunlukla parlak siyah renkli, orta büyüklükte bir Onthophagus türüdür; erkeklerin başında belirgin bir boynuz ya da yükselti bulunur.

Bu cinsin üyeleri genellikle küçük ve orta boylu, tıknaz, oval gövdeli böceklerdir. Erkeklerde baş ya da ön göğüs üzerinde boynuz veya çıkıntılar bulunur; bu yapılar dişilerde çoğu zaman zayıf gelişmiştir. Boynuz büyüklüğü aynı tür içinde bile larva döneminde alınan besin miktarına göre belirgin biçimde değişir; bu nedenle iri "büyük boynuzlu" ve küçük "zayıf boynuzlu" erkekler bir arada görülebilir.

Tür sıcak ve açık otlaklarda, çalılık ve meralarda yaşar; erginler sığır, koyun ve at gibi otçulların dışkısıyla beslenir. Dişiler dışkı yığınının hemen altında toprağa tüneller kazar, tünellerin ucuna gübreden besin topları hazırlar ve her birine bir yumurta bırakır. Larvalar bu besin stoğuyla gelişir ve toprak içinde pupa olur.

Gübre böcekleri dışkıyı parçalayıp toprağa gömerek besin maddelerinin döngüsüne, toprağın havalanmasına ve meraların temiz kalmasına katkıda bulunur; dışkıda gelişen sinek ve parazitlerin sayısını da azaltır. Otlatma alanlarındaki antiparaziter ilaç kalıntıları ve geleneksel hayvancılığın gerilemesi bu böcekleri olumsuz etkileyebilir. İnsanlar için herhangi bir tehlike oluşturmazlar.