Onthophagus gibbulus (Pallas, 1781)

Onthophagus gibbulus, Scarabaeidae (bokböceğigiller) ailesine bağlı, 1781 yılında Pallas tarafından tanımlanmış bir gübre böceği türüdür. Doğu Avrupa'dan Orta Asya'ya uzanan bozkır kuşağıyla ilişkilendirilen bir türdür. Tür adı "küçük kamburlu" anlamına gelir ve ön göğsün kabarık yapısına göndermedir.

Bu cinsin üyeleri genellikle küçük ve orta boylu, tıknaz, oval gövdeli böceklerdir; vücut çoğunlukla siyah ya da koyu kahverengidir, bazı türlerde ön göğüs metalik yeşil veya bronz parıltılıdır. Erkeklerde baş ya da ön göğüs üzerinde boynuz veya çıkıntılar bulunur; bu yapılar dişilerde çoğu zaman zayıf gelişmiştir. Boynuz büyüklüğü aynı tür içinde bile larva döneminde alınan besin miktarına göre belirgin biçimde değişir.

Erginler otçul memelilerin, özellikle sığır, koyun, keçi ve at gibi hayvanların dışkısıyla beslenir. Dişiler dışkı yığınının hemen altında toprağa tüneller kazar, tünellerin ucuna gübreden besin topları hazırlar ve her birine bir yumurta bırakır. Larvalar bu besin stoğuyla gelişir ve toprak içinde pupa olur. Bu nedenle cinsin üyeleri tünel kazan gübre böcekleri arasında sayılır.

Gübre böcekleri dışkıyı parçalayıp toprağa gömerek besin maddelerinin döngüsüne, toprağın havalanmasına ve meraların temiz kalmasına katkıda bulunur; dışkıda gelişen sinek ve parazitlerin sayısını da azaltır. Otlatma alanlarındaki antiparaziter ilaç kalıntıları, bozkırların tarıma açılması ve geleneksel hayvancılığın gerilemesi bu böcekleri olumsuz etkileyebilir. İnsanlar için herhangi bir tehlike oluşturmazlar.