Onthophagus cruciatus Ménétriés, 1832

Onthophagus cruciatus, Scarabaeidae ailesinin Scarabaeinae alt ailesine ait küçük bir gübre böceği türüdür. Kafkasya ve Batı Asya'dan bilinen türlerdendir; tür adı kanat örtülerindeki koyu lekelerin oluşturduğu haç benzeri desene işaret eder.

Onthophagus, Scarabaeidae ailesinin ve hatta tüm hayvanlar âleminin en kalabalık cinslerinden biridir; dünya genelinde iki binden fazla tür içerir ve hemen her kıtada bulunur. Cinsin üyeleri genellikle küçük, birkaç milimetre ile bir santimetre arasında boyda, tıknaz ve dışbükey gövdeli böceklerdir. Renkleri siyah, kahverengi, sarımsı benekli ya da metalik yeşil-bakır tonlarında olabilir.

Cinsin en dikkat çekici özelliği erkeklerde sık görülen boynuzlardır. Erkeklerin başında ya da ön göğüs plakasında (pronotum) türe özgü biçimde boynuzlar ve çıkıntılar bulunur; bunların büyüklüğü bireyin larva döneminde aldığı besin miktarına göre değişir. Dişiler genellikle boynuzsuzdur ya da yalnızca küçük çıkıntılar taşır. Bu özellik, cinsi evrim ve gelişim biyolojisi araştırmalarında önemli bir model hâline getirmiştir.

Onthophagus türleri tünel kazan gübre böcekleridir: gübre yığınının altında kısa tüneller açar, gübreyi bu tünellere taşıyarak içine yumurta bıraktıkları besin kütleleri hazırlarlar. Larva gübre içinde gelişir ve toprakta pupa olur. Erginler çoğunlukla gündüz etkindir; büyükbaş ve küçükbaş hayvan gübresi, bazen de çürüyen mantar ve meyveler üzerinde görülürler.

Bu küçük böcekler besin maddelerinin toprağa dönmesine, toprağın havalanmasına ve dışkıda gelişen sinek ile parazitlerin azalmasına büyük katkı sağlar. Mera ekosistemlerinde en bol bulunan gübre böcekleri arasındadırlar. İnsanlar için herhangi bir tehlike oluşturmazlar. Türlerin birçoğu birbirine çok benzediğinden kesin tanımlama çoğunlukla erkek bireylerin boynuz yapısı ve ayrıntılı vücut özellikleri incelenerek yapılır.