Onosma bornmuelleri

Onosma bornmuelleri, hodangiller (Boraginaceae) familyasına ait Onosma cinsinin bir türüdür. Türkçede emzik otu olarak bilinen bu cins, özellikle Akdeniz havzası, Anadolu, İran ve Orta Asya'nın kurak ve taşlık bölgelerinde çok sayıda türle temsil edilir. Anadolu, cinsin dünyadaki en önemli çeşitlilik merkezlerinden biridir ve buradaki türlerin önemli bir kısmı endemiktir. Tür adı, Anadolu florasının araştırılmasına büyük katkı yapmış botanikçi Bornmüller'e ithaf edilmiştir.

Onosma türleri genellikle çok yıllık, otsu ya da tabanı odunlaşan, yastık veya küçük çalı biçimli bitkilerdir. Gövde ve yaprakları, çoğu zaman tabanı yıldız biçimli bir ayakçık üzerine oturan sert, batıcı tüylerle kaplıdır; bu tüyler bitkiye pürüzlü ve kıllı bir görünüm verir. Yapraklar genellikle dar, şeritsi veya mızraksıdır. Çiçekler, sarmal biçimde kıvrılmış salkımlar hâlinde dizilir; taç borusu uzun, silindirik veya hafifçe huni biçimlidir ve çoğu türde sarı, krem ya da beyazımsı renktedir. Sarkık çiçekleri bu cinsin kolay tanınan özelliklerindendir.

Cinsin üyeleri çoğunlukla kayalık yamaçlar, kireçtaşı ve serpantin gibi özel toprak tipleri, step alanları ve dağlık bölgelerdeki açık, güneşli yerlerde yetişir. Çiçeklenme genellikle ilkbahar sonundan yaz ortasına kadar sürer. Uzun taç borusu nedeniyle çiçekleri özellikle uzun dilli arılar tarafından ziyaret edilir ve bu bitkiler tozlayıcılar için önemli bir nektar kaynağıdır. Meyve, hodangillere özgü biçimde dört parçalı, sert kabuklu küçük nüksler hâlindedir.

Bazı Onosma türlerinin köklerinde kırmızı-mor renkli boyar maddeler bulunur ve bu kökler geçmişte boya elde etmek amacıyla kullanılmıştır. Dar yayılışlı endemik türlerin çoğu, otlatma, maden ocakları ve yerleşim alanlarının genişlemesi gibi habitat kaybına yol açan etkenlere karşı hassastır. Bu nedenle Anadolu'nun zengin Onosma çeşitliliği, ülkenin bitki mirası açısından ayrıca önem taşır.