Onnia tomentosa

Onnia tomentosa, Hymenochaetales takımının Hymenochaetaceae familyasına ait, iğne yapraklı ağaçların köklerinde yaşayan saplı bir gözenekli mantar türüdür. Daha önce Inonotus tomentosus ve Coltricia tomentosa adlarıyla da anılmıştır. Hymenochaetaceae familyası, kahverengi tonlu meyve gövdeleri, potasyum hidroksitle karardığında koyulaşan dokuları ve çoğu türde bulunan kalın çeperli, kahverengi dikensi hücreleriyle (setalar) tanınır.

Meyve gövdesi genellikle yerden çıkan, kısa ve kalın saplı bir yapıya sahiptir. Şapkası yuvarlak ya da düzensiz, üstü kadifemsi ya da keçemsi tüylüdür; rengi sarımsı kahverengiden pas kahverengisine kadar değişir, kenarları daha açık renkli olabilir. Alt yüzeyde küçük, köşeli gözenekler bulunur; bunlar gençken soluk, yaşlandıkça kahverengileşir. Doku süngerimsi ya da mantarımsı kıvamdadır ve bıçakla kesildiğinde kahverengi renk gösterir.

Tür, başta ladin ve çam olmak üzere iğne yapraklı ağaçların köklerinde parazit olarak yaşar ve kök ile gövde dibinde beyaz çürüklük benzeri bir bozulmaya yol açar. Ormancılıkta “ladin kök çürüklüğü” olarak bilinen hastalığın etkenlerinden biri olarak tanınır; enfekte ağaçlar zamanla zayıflayıp rüzgârla devrilmeye daha yatkın hâle gelir. Meyve gövdeleri yaz sonu ve sonbaharda, çoğunlukla konakçı ağacın çevresinde topraktan çıkar ve bu nedenle ilk bakışta toprakta yetişen bir mantar izlenimi verir.

Kuzey yarımkürenin ılıman ve soğuk bölgelerinde, Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika’nın iğne yapraklı ormanlarında yayılış gösterir. Sert ve tüylü dokusu nedeniyle yenilebilir bir mantar olarak değerlendirilmez. Ekolojik açıdan, yaşlı ve zayıf ağaçların ortadan kalkmasını hızlandırarak orman yapısının yenilenmesinde rol oynar; ticari ormanlarda ise ekonomik kayıplara neden olabildiği için izlenen bir türdür.