Onitis humerosus (Pallas, 1771)

Onitis humerosus, Scarabaeidae ailesinin Scarabaeinae alt ailesine ait bir gübre böceği türüdür. Güneydoğu Avrupa'dan Kafkasya, Anadolu ve Orta Asya bozkırlarına kadar uzanan bir alanda yayılış gösterir. Cinsin iri üyelerinden biridir; tür adı kanat örtülerinin omuz bölgesindeki belirgin çıkıntılara işaret eder.

Onitis cinsinin üyeleri tünel kazan (parakoprid) gübre böcekleridir. Gübreyi yuvarlamak yerine doğrudan gübre yığınının altına dikey tüneller kazar, gübreyi bu tünellere taşıyarak sosis biçimli besin kütleleri hazırlar ve yumurtalarını bunların içine bırakırlar. Larva gelişimini bu gübre kütlesi içinde tamamlar, pupa evresinden sonra ergin böcek yüzeye çıkar.

Cinsin türleri genellikle orta ile iri boyutlu, yassı ve sağlam yapılı böceklerdir. Ön bacakları kazmaya uyarlanmış, güçlü dişlere sahiptir; erkeklerde ön bacaklar çoğu zaman daha uzun ve kıvrıktır, başta ve göğüste küçük çıkıntılar bulunabilir. Renkleri çoğunlukla koyu kahverengi, siyah ya da hafif metalik tonlardadır. Erginler çoğunlukla akşamüstü ve gece etkindir ve ışığa gelebilirler.

Bu böcekler otlatılan meralar, bozkırlar ve açık alanlarda sığır, at ve koyun gübresiyle beslenir. Gübreyi toprağın derinlerine taşıyarak besin döngüsüne, toprak havalanmasına ve sinek ile iç parazitlerin baskılanmasına katkıda bulunurlar. Otlatmanın azalması ve hayvancılıkta kullanılan bazı antiparaziter ilaçlar cins üyelerini olumsuz etkileyebilir. İnsanlar için herhangi bir tehlike oluşturmazlar.

Onitis cinsi Afrika, Avrupa ve Asya'nın sıcak bölgelerinde dağılış gösteren yüzlerce tür içerir. Bazı türler, hayvancılığın yoğun olduğu ancak yerli gübre böceklerinin büyükbaş gübresini değerlendiremediği bölgelere, örneğin Avustralya'ya, meraları iyileştirmek amacıyla bilinçli olarak taşınmıştır. Bu durum cinsin tarımsal açıdan da değerli olduğunu gösterir.