Omphalotus illudens

Omphalotus illudens, Agaricales takımının Omphalotaceae familyasına bağlı, parlak turuncu renkli ve zehirli bir şapkalı mantar türüdür. Kuzey Amerika'da balkabağı fenerine benzetilen halk adıyla tanınır. Omphalotus cinsinin üyeleri, lamellerinin karanlıkta zayıf yeşilimsi bir ışık yayabilmesi, yani biyolüminesans özelliği göstermesiyle ünlüdür.

Meyve gövdeleri genellikle büyük kümeler hâlinde gelişir. Şapka 5–15 santimetre çapa ulaşabilir; önce dışbükey, sonra yayvanlaşan ve sonunda ortası çukurlaşarak huni biçimini alan bir yapıdadır. Rengi parlak turuncu ya da turuncumsu sarıdır. Lameller de turuncu renkte, sık dizili ve sapa doğru belirgin biçimde iner. Sap sağlam, turuncu tonlu ve tabana doğru incelir; kümelerin sapları çoğunlukla tabanda birleşir. Eti turuncumsu renktedir.

Bu tür saprotrof ya da zayıf parazit olarak yaşar ve özellikle meşe başta olmak üzere yaprak döken ağaçların kütükleri, kökleri ve gömülü odunu üzerinde yetişir. Toprağın altındaki köklerden çıktığında yerde yetişiyormuş gibi görünebilir. Meyve gövdeleri yazın ve sonbaharda ortaya çıkar.

Omphalotus illudens esas olarak doğu Kuzey Amerika'da yayılış gösterir. Zehirli bir mantardır; yendiğinde kusma, ishal ve karın krampları gibi ciddi mide ve bağırsak rahatsızlıklarına yol açar. Bu zehirlenmeden sorumlu başlıca bileşiklerden biri illudin S olarak bilinir. Turuncu rengi nedeniyle yenen Cantharellus türleriyle karıştırılabilir; ancak kümeler hâlinde odun üzerinde yetişmesi ve gerçek, keskin lamellere sahip olması onu ayırt etmeye yardımcı olur. Bu tür mantarların teşhisinde şapka, lamel ve sap özelliklerinin yanı sıra yetiştiği ortamın, mevsimin ve spor izi renginin birlikte değerlendirilmesi, tek başına dış görünüşe güvenmekten çok daha güvenilir sonuç verir.