Omphalina xylophila

Omphalina xylophila, Agaricales takımına bağlı Omphalina cinsine yerleştirilmiş küçük bir şapkalı mantar türüdür. Bilimsel adı Yunancada "odunu seven" anlamına gelir ve türün çürümekte olan odun üzerinde yetişmesine işaret eder. Omphalina ve yakın akraba cinslerin üyeleri, ortası çukur göbekli şapkaları ve sapa doğru inen lamelleriyle tanınan küçük mantarlardır; bu grubun sınıflandırması moleküler çalışmalarla birlikte önemli ölçüde değişmiştir.

Cinsin genel özelliklerine uygun olarak şapka küçük, ortası çukurlaşmış ya da göbekli, kenarları ince ve nemli havada çizgili görünümlüdür. Renkleri genellikle soluk kahverengi, gri kahverengi ya da bej tonlardadır. Lameller seyrek olup sapa doğru iner; sap ise ince, kısa ve şapkayla benzer renktedir. Birbirine çok benzeyen küçük göbekli mantarlar arasında kesin tür tayini çoğu zaman yetiştiği ortam, spor biçimi ve diğer mikroskobik özellikler bir arada değerlendirilerek yapılır.

Adından da anlaşılacağı gibi bu tür çürümekte olan odun, kütükler ve devrilmiş dallar üzerinde yetişir. Saprotrof olarak ölü odunu ayrıştırarak beslenir ve ormanlarda organik maddenin parçalanmasına katkıda bulunur. Odun üzerinde yetişen küçük mantarlar, büyük odun çürükçülerinin yanında ölü odunun farklı evrelerinde ayrışmasına yardım eden toplulukların bir parçasıdır. Meyve gövdeleri genellikle nemli sonbahar dönemlerinde görülür.

Tür Avrupa'dan bilinmekte olup seyrek kaydedilen bir mantardır. Küçük boyutu nedeniyle mutfak değeri yoktur ve yenilebilirliği bilinmez. Benzer görünüşlü küçük mantarlar arasında zehirli türler bulunabileceğinden toplanmaması önerilir. Ormanlardaki ölü odunun korunmasının, bu tür az bilinen mantarların yaşaması açısından önemli olduğu kabul edilir. Bu tür mantarların teşhisinde şapka, lamel ve sap özelliklerinin yanı sıra yetiştiği ortamın, mevsimin ve spor izi renginin birlikte değerlendirilmesi, tek başına dış görünüşe güvenmekten çok daha güvenilir sonuç verir.