Mycena aurantiomarginata

Turuncu kenarlı şapkalı mantar

Mycena aurantiomarginata

(Latince ad anlamı: “Turuncu kenarlı Mycena” – şapka kenarı ve lamel kenarlarının canlı turuncu renkten dolayı)

Tam Taksonomik Sınıflandırma

Alem (Regnum): Fungi – Mantarlar
Şube (Divisio): Basidiomycota – Bazidiyumlu mantarlar
Sınıf (Classis): Agaricomycetes
Takım (Ordo): Agaricales – Şapkalı mantarlar
Familya (Familia): Mycenaceae
Cins (Genus): Mycena
Tür (Species): Mycena aurantiomarginata (Maire, 1911)

İngilizce Adı ve Türkçe Karşılığı

İngilizce adı: Orange Edge Bonnet
Türkçesi (önerilen): Turuncu kenarlı şapkalı mantar veya Turuncu lamel kenarlı Mycena

Tanım ve Morfoloji

Bu küçük ama dikkat çekici mantar, şapka ve lamel kenarlarının parlak turuncu olmasıyla ayırt edilir. Orman içi çürüyen odun ve iğne yapraklar üzerinde yaygındır.

Şapka: 0.5–2 cm çapında; konik ila çan şeklinde; yüzey kahverengimsi zeytin tonlarında, nemliyken şeffaf çizgili
Lameller (Gills): Seyrek, altın-turuncu kenarlı; genellikle açık bej ila soluk sarı
Sap: 3–7 cm uzunluğunda, çok ince, kahverengimsi tabanda yoğun turuncu
Koku: Zayıf, bazen hafif klor benzeri
Et: İnce, kırılgan

Habitat ve Ekoloji

Ekolojik tip: Saprotrof – çürümüş organik maddeleri parçalayarak yaşar
Habitat: İğne yapraklı ve karışık ormanlarda; çürümüş kütük, yaprak çöpü ve yosunlu alanlar
Yayılım: Kuzey Yarımküre'de yaygındır; Türkiye'de özellikle Karadeniz ve Marmara bölgelerinde kayıtlıdır
Mevsim: Sonbaharda yaygındır (Eylül – Kasım)

Zehirlilik Durumu

Yenilmez
Küçük boyutu ve ince eti nedeniyle besin değeri taşımaz
Zehirli olduğuna dair doğrudan bir kayıt yoktur ancak Mycena cinsinde bazı türler mide-bağırsak rahatsızlıklarına neden olabilir
Bu nedenle tüketilmesi önerilmez

Zehirlenme Semptomları (Olası – raporlanmış değildir ama dikkat edilmelidir)

Hafif mide bulantısı
İshal
Karın ağrısı
Baş dönmesi
(Belirtiler varsa başka türle karıştırılmış olabileceği de düşünülmelidir)

İlk Yardım ve Tıbbi Müdahale

112 acil çağrılmalıdır (özellikle çocuk tüketimlerinde)
Kusturma önerilmez
Hasta sakin tutulmalı, bol sıvı verilmeli
Mantar örneği saklanmalı – tanı ve tür tespiti için çok önemlidir
Gastrointestinal destek ve aktif kömür uygulanabilir
Zehirlenme şüphesinde karaciğer ve böbrek fonksiyonları takip edilmelidir

Karıştırılabilecek Türler

TürAyırt Edici ÖzellikDurumuMycena leaianaŞapka da canlı turuncu, daha iriYenilmezMycena epipterygiaŞeffaf ve sarımtırak saplıYenilmezGalerina marginataÇok zehirli; kahverengi ve daha kalınÖlümcül zehirli!

Özellikle Galerina türleriyle karıştırma riski nedeniyle doğada toplama önerilmez!

Yanlış Bilinenler ve Efsaneler

Efsane: Renkli ve küçük mantarlar yenilir.
Gerçek: Bu tür yenilmez ve yanlış türlerle karıştırılması çok tehlikelidir.
Efsane: Lamel kenarı renkliyse bu mantar güvenlidir.
Gerçek: Lamel kenarı rengi güven göstergesi değildir.
Efsane: Ormanda grup hâlinde çıkan mantarlar yenilir.
Gerçek: Bu da geçersizdir; bazı ölümcül türler de koloni hâlinde çıkar.
Efsane: Küçük mantarlar masumdur.
Gerçek: Gram düzeyinde toksin içeren küçük mantarlar ölüme neden olabilir.
Efsane: Bu mantar parlıyor, fosforlu olabilir.
Gerçek: Bu türde biyolüminesans (ışık üretimi) bulunmaz.

İlginç Bilgiler

Lamel kenarlarının bu kadar belirgin turuncu olması, doğada nadir görülen bir özelliktir
Çok küçük boyutuna rağmen mikroskobik yapısıyla ayırt edilebilir
Bazı doğa fotoğrafçılarının en sevdiği türlerden biridir
Mycena cinsi içinde yüzlerce tür vardır ve çoğu gizli güzellikleriyle bilinir
Nadiren biyolüminesans özelliği taşıyan Mycena türleriyle karıştırılır (örneğin Mycena chlorophos)

Bilgi ve araştırma: Ahmet Taşçı – Yaban Hayatı Bilimcisi

Kaynaklar:

Arora, D. (1986). Mushrooms Demystified
Jordan, M. (2004). The Encyclopedia of Fungi of Britain and Europe
Nilson, S. & Persson, O. (1977). Fungi of Northern Europe
Kaya, A., et al. (2021). Türkiye Orman Ekosistemlerinde Küçük Şapkalı Mantarların Taksonomisi