Melissa officinalis

Melissa officinalis, Türkçede oğulotu ya da melisa olarak bilinen, ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasına ait çok yıllık, aromatik bir otsu bitkidir. Yapraklarının ezildiğinde yaydığı belirgin limon kokusu en tanıdık özelliğidir. Bu nedenle bazı dillerde “limon otu” anlamına gelen adlarla da anılır.

Bitki genellikle 30–80 cm boyunda, dik ve dallı gövdeli bir öbek oluşturur. Gövde dört köşelidir. Yapraklar karşılıklı, saplı, yumurta ya da yürek biçimli, kenarları kaba dişli ve yüzeyi hafif buruşuktur. Yaz aylarında yaprak koltuklarında küçük, iki dudaklı, beyaz ya da soluk pembe-mor çiçekler açar. Çiçekler arılar için zengin bir nektar kaynağıdır; cins adı da Yunanca “bal arısı” anlamındaki kelimeden gelir ve Türkçe “oğulotu” adı, arıcıların bu bitkiyi kovanlara oğul çekmek için kullanmasıyla ilişkilidir.

Doğada nemli ve yarı gölgeli yerleri, orman kenarlarını, çalılıkları, dere kenarlarını ve taşlık yamaçları tercih eder. Bahçelerde kolayca yetişir ve tohumla kendiliğinden yayılabilir. Uçucu yağ bakımından zengin olan yaprakları, taze ya da kurutulmuş olarak bitki çayı yapımında, mutfakta ve geleneksel halk tıbbında yatıştırıcı amaçla kullanılır.

Türün doğal yayılışı güney Avrupa, Akdeniz havzası, Anadolu ve Orta Asya'ya kadar uzanır; kültür bitkisi olarak dünyanın pek çok yerine taşınmış ve buralarda doğallaşmıştır. Türkiye'de özellikle kuzey ve güney kıyı bölgelerinde yaygın olarak bulunur. Geniş yayılışlı bir tür olduğundan tehdit altında değildir.