Macrolepiota excoriata

Macrolepiota excoriata, Agaricaceae familyasına ait, çayır şemsiye mantarı olarak da anılan orta büyüklükte bir şemsiye mantarı türüdür.

Macrolepiota cinsi, Agaricaceae familyasına ait, şemsiye mantarları olarak bilinen iri ve gösterişli lamelli mantarları kapsar. Bu cinsin üyelerinde şapka gençken yumurta veya tokmak biçimlidir, açıldıkça şemsiye gibi yayılır ve ortasında belirgin bir tümsek kalır. Şapka yüzeyi kabuğun parçalanmasıyla oluşan pullarla kaplıdır. Lameller serbest, beyaz ya da kremdir; sap uzun ve ince olup tabanı soğanımsı şişkindir ve sap üzerinde aşağı yukarı kaydırılabilen çift katlı hareketli bir halka bulunur. Spor izi beyazdır.

Şapkası genellikle on santimetreyi pek geçmez; krem ya da açık bej zemin üzerinde, özellikle orta kısımda yoğunlaşan açık kahverengi pullar taşır. Kenarlarda şapka derisi soyulmuş gibi görünür ve beyaz etin üzeri açıkta kalır; tür adı da Latincede derisi soyulmuş anlamına gelir. Sap pürüzsüz ya da çok hafif desenlidir ve Macrolepiota procera türünün yılan derisi gibi desenli sapından bu özelliğiyle ayrılır. Halka hareketlidir. Özellikle açık çayırlarda ve meralarda, yaz sonu ve sonbaharda görülür.

Cinsin dünyada birkaç düzine türü bulunur; en iyi bilineni Avrupa ve Asya'da yaygın olan Macrolepiota procera türüdür. Şemsiye mantarları saprotrof türlerdir; çayırlarda, meralarda, orman kenarlarında ve açıklıklarda ölü organik maddeyi ayrıştırarak yaşar, meyve gövdelerini çoğunlukla yaz sonu ve sonbaharda oluşturur. Cinsin bazı türleri değerli yenen mantarlar arasında sayılır; ancak benzer görünüşlü küçük Lepiota türleri ölümcül zehirli olabilir, Chlorophyllum türleri de mide-bağırsak zehirlenmelerine yol açabilir. Bu nedenle şemsiye mantarları yalnızca kesin teşhisle, özellikle hareketli halka, iri boyut ve pullu sap gibi özellikler doğrulandıktan sonra toplanmalıdır.