Lycopus europaeus

Lycopus europaeus, ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasına ait, su kenarlarında yetişen çok yıllık otsu bir bitkidir. İngilizcede gypsywort olarak bilinir. Toprak altında sürünen gövdeleri (rizom) sayesinde yayılarak küçük kümeler oluşturur. Familyanın diğer üyelerinin çoğundan farklı olarak belirgin bir aromatik kokusu yoktur.

Gövdesi dik, dört köşeli ve genellikle 20–100 santimetre boyundadır. Yapraklar karşılıklı dizilir; mızrak biçimli ya da eliptiktir, kenarları kaba ve derin dişlidir, alt yaprakların tabana yakın kısmı ise neredeyse parçalı görünür. Çiçekler yaprak koltuklarında, gövdeyi halka şeklinde saran sık kümeler halinde bulunur. Tek tek çiçekler çok küçük, beyaz renkli ve alt dudağı küçük mor beneklidir; her çiçekte yalnızca iki verimli ercik vardır. Çiçeklenme genellikle yaz ortasından sonbahar başına kadar sürer.

Dere, nehir, göl ve gölet kenarları, bataklıklar, sulak çayırlar, hendekler ve kamışlıklar türün tipik yaşam alanlarıdır. Islak, besince zengin topraklarda iyi gelişir ve kısa süreli su baskınlarına dayanıklıdır. Çiçekleri arılar, sinekler ve diğer küçük böcekler tarafından tozlaşır; meyve dört küçük fındıkçıktan oluşur ve bunlar suyla taşınabilir.

Avrupa'nın büyük bölümünde, Batı ve Orta Asya'da ve Kuzey Afrika'da doğal olarak yayılış gösterir; Kuzey Amerika'nın bazı bölgelerine de taşınmıştır. Türkiye'de sulak alan kenarlarında görülen bir türdür. Bitkinin özsuyu eskiden siyah renkli bir boya elde etmek için kullanılmış, halk hekimliğinde de çeşitli amaçlarla değerlendirilmiştir. Geniş yayılışı nedeniyle küresel ölçekte tehdit altında kabul edilmez; ancak yaşam alanı olan sulak alanların kurutulması yerel popülasyonları olumsuz etkiler.

Ballıbabagiller familyası, dört köşeli gövde, karşılıklı yapraklar ve iki dudaklı çiçeklerle tanınan, nane, kekik ve adaçayı gibi bilinen bitkileri de içeren geniş bir gruptur. Lycopus cinsi bu familya içinde su kenarlarına bağlı yaşamı ve küçük, sade çiçekleriyle ayırt edilir.