Lycoperdon pyriforme

Lycoperdon pyriforme, puf mantarları ailesi Lycoperdaceae içinde yer alan, çürümüş odun üzerinde gelişen bir puf mantarı türüdür. Günümüzde bazı kaynaklarda Apioperdon pyriforme adıyla ayrı bir cinse aktarılmıştır. Puf mantarlarının büyük çoğunluğu toprakta yetişirken bu tür, odun üzerinde yaşamasıyla dikkat çeker.

Meyve gövdesi adından da anlaşılacağı gibi armut biçimindedir; genellikle birkaç santimetre boyunda ve genişliğindedir. Gençken beyazımsı ya da açık krem renkli olan dış yüzey, yaşlandıkça sarımsı kahverengiye döner. Yüzey üzerindeki ince pullar ve dikenimsi çıkıntılar kolayca dökülür. Tabanında, odun içine uzanan beyaz, ip benzeri miselyum kordonları bulunur; bu kordonlar türü tanımada yardımcı olur.

Puf mantarları olarak bilinen bu grubun üyelerinde sporlar dışarıdaki bir şapka ve lamel yerine kapalı, yuvarlak bir meyve gövdesinin içinde olgunlaşır. Genç mantarın iç kısmı (gleba) beyaz ve süngerimsi yapıdadır; olgunlaştıkça sararır, zeytin kahverengine döner ve sonunda toz hâlinde milyonlarca spora dönüşür. Dış kabuk yaşlandıkça incelir ve tepede bir delik açılır; yağmur damlaları ya da dokunma gibi darbeler mantarı sıkıştırdığında sporlar bu delikten duman gibi dışarı püskürür.

Bu tür çürüyen yapraklı ve iğne yapraklı ağaç kütükleri, devrik gövdeler ve odunca zengin toprak üzerinde, çoğu zaman yoğun kümeler hâlinde yetişir. Yaz sonundan sonbahar sonuna kadar meyve verir. Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde geniş bir yayılışa sahiptir ve ormanlarda oldukça yaygındır.

Puf mantarlarının bazı türleri, içi tamamen beyaz ve sertken yenebilir kabul edilir. Ancak toplayıcıların dikkatli olması gerekir: Genç ve henüz yumurta evresindeki öldürücü Amanita türleri ile zehirli Scleroderma (toprak topu) türleri dıştan puf mantarlarına benzeyebilir. Bu nedenle mantar her zaman dikey olarak kesilmeli, içinde şapka ve lamel taslağı görülüyorsa ya da iç kısım koyu renkliyse kesinlikle tüketilmemelidir. Sararmış veya tozlaşmış örnekler yenmez.