Lycoperdon excipuliforme

Lycoperdon excipuliforme, Lycoperdaceae familyasına ait, Avrupa'nın en iri puf mantarlarından biridir; bazı kaynaklarda Handkea ya da Calvatia cinsleri altında da yer alır. Meyve cismi havan tokmağı ya da uzun saplı bir şişeyi andıran tipik biçimiyle kolayca tanınır: üstte yuvarlak bir baş ve altta kalın, uzun, kısır bir sap bulunur. Boyu 8–20 cm'ye ulaşabilir. Yüzey gençken beyazımsı ve ince granüllüdür, sonra kahverengileşir. Olgunlukta başın üst kısmı parçalanarak dökülür ve geride kâse biçimli sap kalıntısı uzun süre yerinde kalır. Ormanlarda, çayırlarda ve fundalıklarda, yaz sonu ve sonbaharda yetişir.

Lycoperdon cinsi, halk arasında “puf mantarı” ya da “kurt mantarı” olarak bilinen top biçimli mantarları kapsar. Meyve cisimleri gençken beyaz, sıkı ve homojen etlidir; olgunlaştıkça iç kısım (gleba) zeytin kahverengi, toz hâlinde bir spor kitlesine dönüşür. Dış zar çoğunlukla dikenli, siğilli ya da pullu yüzeylidir ve olgunlukta tepedeki bir delikten sporlar dışarı çıkar. Yağmur damlaları ya da hayvanların dokunuşu meyve cismini sıkıştırdığında, milyonlarca spor duman gibi havaya savrulur.

Cinsin üyeleri toprakta, çayırlarda, orman örtüsünde ya da çürümekte olan odun üzerinde yaşayan ayrıştırıcılardır. Moleküler çalışmalar sonucunda Lycoperdon, Agaricales takımı içinde Agaricaceae ile yakından ilişkili bir grup olarak değerlendirilmektedir.

Bazı puf mantarları gençken, içi tamamen beyaz ve yapısız olduğu sürece yenebilir. Ancak toplayıcıların dikkat etmesi gerekir: ölümcül zehirli Amanita türlerinin yumurta evresi ve zehirli Scleroderma (sahte puf mantarı) türleri benzer görünebilir. Bu nedenle meyve cismi mutlaka dikine kesilmeli; içinde şapka ve sap taslağı görülen ya da içi koyulaşmış örnekler kesinlikle tüketilmemelidir. Olgun puf mantarlarının spor tozunun bol miktarda solunması solunum yollarında tahrişe yol açabilir.