Leucopaxillus giganteus

Leucopaxillus giganteus, günümüzde Aspropaxillus giganteus adıyla da anılan, Tricholomataceae familyasına ait, Avrupa’nın en iri şapkalı mantarlarından biridir. Tür adı da bu büyüklüğe işaret eder.

Şapkası olgunlukta 30 cm’yi, bazen daha fazlasını aşabilir. Krem, beyazımsı ya da soluk deve tüyü renginde olup genç iken dışbükey, olgunlukta derin bir huni biçimini alır; kenarı uzun süre içe kıvrıktır ve eskidikçe çatlayabilir. Lamelleri çok sık, krem renkli ve sap boyunca iner. Sapı şapkaya oranla kısa, kalın ve beyazımsıdır. Eti beyaz, kalın ve sıkı yapılıdır.

Bu tür çayırlarda, meralarda, orman kenarlarında ve açıklıklarda, yaz sonu ve sonbaharda çoğunlukla büyük peri halkaları halinde çıkar. Bu halkalar yıllar boyunca dışa doğru genişleyerek çok büyük çaplara ulaşabilir. Avrupa’da yaygın olup kuzey yarımkürenin diğer ılıman bölgelerinden de bildirilmiştir.

Leucopaxillus ve son yıllarda ondan ayrılan Aspropaxillus ile Giacomia cinsleri, iri ve etli yapılı, sert dokulu, beyaz ya da krem spor baskılı mantarları içerir. Lamelleri çoğu zaman sapa bağlı ya da hafifçe sap boyunca iner ve etten kolayca ayrılabilir. Sporları amiloid tepki verir, yani iyot içeren ayıraçlarla mavimsi siyaha boyanır; bu özellik grubu benzer görünüşlü Clitocybe türlerinden ayırmada kullanılır.

Bu mantarlar toprakta ve orman döküntüsünde saprotrof olarak yaşar; bazı türleri çayır ve meralarda büyük peri halkaları oluşturur. Ağır ve kalın etli yapıları nedeniyle uzun süre bozulmadan kalabilirler. Grubun bazı üyeleri yenebilir olarak bilinse de bir kısmı çok acıdır ya da hassas kişilerde sindirim bozukluklarına yol açar. Bu türün genç örnekleri bazı yörelerde yenmekle birlikte hassas kişilerde mide ve bağırsak rahatsızlıklarına yol açtığı bildirilmektedir.