Leucopaxillus amarus

Leucopaxillus amarus, Tricholomataceae familyasına ait, iri ve etli yapılı bir şapkalı mantardır. Bugün çoğunlukla Leucopaxillus gentianeus adının eş anlamlısı olarak kabul edilir. Tür adı Latincede “acı” anlamına gelir ve mantarın çok acı tadına işaret eder.

Şapkası kırmızımsı kahverengi, kestane ya da tarçın renginde, genç iken dışbükey, sonra yayvan ya da hafif çukurdur; kenarı uzun süre içe kıvrık kalır. Lamelleri sık, beyaz ya da krem renkli, sapı beyazımsı, kalın ve sağlamdır. Eti beyaz ve sıkıdır, kokusu una benzer, tadı ise belirgin şekilde acıdır.

Bu tür özellikle iğne yapraklı ormanlarda, bazen karışık ormanlarda, yaz sonu ve sonbaharda tek tek ya da halkalar halinde çıkar. Avrupa’da ve kuzey yarımkürenin diğer ılıman bölgelerinde yayılış gösterir.

Leucopaxillus ve son yıllarda ondan ayrılan Aspropaxillus ile Giacomia cinsleri, iri ve etli yapılı, sert dokulu, beyaz ya da krem spor baskılı mantarları içerir. Lamelleri çoğu zaman sapa bağlı ya da hafifçe sap boyunca iner ve etten kolayca ayrılabilir. Sporları amiloid tepki verir, yani iyot içeren ayıraçlarla mavimsi siyaha boyanır; bu özellik grubu benzer görünüşlü Clitocybe türlerinden ayırmada kullanılır.

Peri halkaları, mantarın toprak altındaki misel ağının merkezden dışa doğru her yıl biraz daha genişlemesiyle oluşur. Halkanın bulunduğu yerde çimenler bazen daha koyu yeşil ve gür, bazen ise kurumuş görünür; bu durum mantarın topraktaki besin maddelerini ve suyu etkilemesinden kaynaklanır.

Acı tadı nedeniyle yenmez. Bu mantarlar toprakta ve orman döküntüsünde saprotrof olarak yaşar; bazı türleri çayır ve meralarda büyük peri halkaları oluşturur. Ağır ve kalın etli yapıları nedeniyle uzun süre bozulmadan kalabilirler. Grubun bazı üyeleri yenebilir olarak bilinse de bir kısmı çok acıdır ya da hassas kişilerde sindirim bozukluklarına yol açar.