Lepista personata

Lepista personata (eş anlamlısı Lepista saeva), Agaricales takımına bağlı Lepista cinsinden, iri ve etli bir şapkalı mantar türüdür. Avrupa'da yenebilir bir tür olarak bilinir ve özellikle çayırlarda yetişmesiyle akrabası Lepista nuda'dan ayrılır.

Şapkası orta ile büyük boyutlu, kalın etli, soluk devetüyü, krem ya da grimsi kahverengi renklidir. Lamelleri soluk krem veya ten rengindedir. En belirgin özelliği, sapının canlı leylak ya da mor renkli liflerle kaplı olmasıdır; bu yüzden şapka ile sap arasında belirgin bir renk farkı görülür. Çayırlarda, meralarda ve açık otlak alanlarda, sonbahardan kış başına kadar, sıklıkla halka ya da sıra biçiminde gruplar hâlinde yetişir. Avrupa'da geniş yayılışlıdır.

Lepista cinsinin üyeleri, şapka eti kalın ve etli, lamelleri saptan kolayca ayrılabilen, spor izi soluk pembemsi krem renkli mantarlardır. Lameller sapa genellikle girintili ya da hafif inen biçimde bağlanır; mikroskopta sporların ince siğilli yüzeyi cinsin önemli bir ayırt edici özelliğidir. Cins geleneksel olarak Tricholomataceae familyasında ele alınır, ancak moleküler çalışmalar Clitocybe ile yakın akrabalığını ortaya koymuş ve cinsin sınırları hâlâ tartışılmaktadır.

Bu cinsin türleri saprotrof yaşar; yani ölü bitki artıklarını, yaprak ve iğne yaprak döküntüsünü, humusu ve kompostu ayrıştırarak beslenir. Bu sayede orman ve çayır topraklarında besin döngüsüne önemli katkı sağlarlar. Meyve gövdeleri çoğunlukla sonbaharda, serin ve nemli havalarda, bazen de kışın başına kadar görülür; pek çok tür çayırlarda halka biçiminde dizilen "peri halkaları" oluşturabilir.

Toplayıcılar açısından dikkat edilmesi gereken nokta, bu grubun bazı türlerinin pişirilerek tüketilmesine karşın çiğ ya da az pişmiş hâlde mide ve bağırsak rahatsızlıklarına yol açabilmesidir. Daha önemlisi, mor ve kahverengi tonlu Cortinarius türleri ile bazı Entoloma türleri bu mantarlara benzeyebilir ve zehirlidir. Cortinarius türlerinin pas kahverengisi spor izi ve genç mantarda örümcek ağı benzeri örtüsü önemli ayırt edici özelliklerdir. Kesin tanı yapılmadan hiçbir yabani mantar yenmemelidir.