Lepista flaccida

Lepista flaccida, günümüzde Paralepista flaccida adıyla da bilinen, Tricholomataceae familyasına ait, sonbaharda ormanlarda sık görülen bir şapkalı mantardır. Eski kaynaklarda Clitocybe inversa ve Lepista inversa gibi adlarla da anılır.

Şapkası turuncu kahverengi ya da kiremit renginde, genç iken dışbükey, olgunlukta belirgin biçimde huni şeklindedir ve kenarı uzun süre içe kıvrık kalır. Lamelleri sık, krem ya da soluk turuncumsu renkte olup sap boyunca aşağı iner. Sapı şapkayla aynı tonda ve oldukça kısadır. Mantarlar genellikle kalabalık gruplar ya da halkalar halinde çıkar.

Bu tür iğne yapraklı ve yaprak döken ormanlarda, yaprak ve iğne döküntüsünde saprotrof olarak yaşar; meyve vermesi sonbaharın sonlarına, hatta kış başına kadar sürebilir. Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika’nın ılıman bölgelerinde yaygındır.

Lepista ve yakın akrabası Paralepista cinsleri, Tricholomataceae familyası içinde ele alınan, etli yapılı, lamelleri sapa bağlı ya da sap boyunca inen, spor baskısı soluk pembemsi ya da kirli krem renkte olan mantarları kapsar. Bu mantarlar toprakta ve yaprak döküntüsünde saprotrof olarak yaşar, bitki artıklarını ayrıştırır ve sıklıkla halka ya da yay şeklinde dizilen gruplar, yani “peri halkaları” oluşturur.

Mantar toplayıcıları açısından bu cinsin üyelerini tanımak için şapka ve sap rengi, lamellerin sapa bağlanma biçimi, koku ve spor baskısının rengi birlikte değerlendirilir. Spor baskısı almak için şapka birkaç saat boyunca beyaz bir kâğıt üzerine bırakılır; Lepista türlerinde ortaya çıkan soluk pembemsi renk, benzer görünüşlü beyaz sporlu mantarlardan ayırmada yardımcı olur.

Grubun en tanınmış üyesi, Avrupa’da yaygın olarak toplanan mor renkli Lepista nudadır. Lepista türleri genellikle sonbaharda, hatta ilk donlardan sonra bile meyve verir. Yenebilen türler bulunsa da çiğ ya da az pişmiş olarak tüketildiklerinde sindirim sorunlarına yol açabilirler ve zehirli Cortinarius ya da Clitocybe türleriyle karıştırılabilirler; bu nedenle yalnızca uzman teşhisiyle toplanmalıdır.